fbpx

Редовното користење на ЗАЧИНИ и БИЛКИ во исхраната може да го НАМАЛИ крвниот притисок!

Хипертензијата или покачениот крвен притисок е еден од најчестите здравствени проблеми, особено кај постарата популација. Некои проценки велат дека на глобално ниво, дури 30% од повозрасната популација страда од хипертензија. Таа се смета за еден од главните ризик фактори за кардиоваскуларни заболувања, а особено за коронарни срцеви забоулувања и мозочен удар, но исто така и за заболувања на бубрезите, аритмија и деменција. Начинот на живот и исхраната играат голема улога во превенцијата на покачениот притисок, па токму во продолжение ќе зборуваме за позитивниот ефектот кој може да го имаат и зачините и билките кој се употребуваат во секојдневната исхрана.

 

Што претставува хипертензијата и зошто е толку опасна?

Крвниот притисок е мерка за силата (притисокот) со кој крвта притиска врз ѕидовите на крвните садови. Тој се мери преку две вредности:

  • Систолички или т.н горна вредност за крвниот притисок, ја покажува вредноста за притисокот во артериите во текот на една контракција на срцевиот мускул
  • Диастолички или долната вредност при мерењето, го покажува притисокот во артериите измеѓу две срцеви контракции.

Висок крвен притисок или хипертензија е состојба кога ваквото притискање врз крвните садови е прекумерно, за време на подолг временски период. Притисокот подложи на промени во текот на денот, во зависност од нашите активности. Но, доколку преку целиот ден имаме покачени вредности за крвен притисок, тоа значи дека е можно да имаме состојба на хипертензија. Најчесто вредносите при кои се смета дека има покачен притисок се 140/90 mmHg.

Постојат две форми на хипертензија:

  • Примарна – се појавува со стареењето и за неа нема очигледна причина.
  • Секундарна – се јавува побрзо и нагло и може да биде поизразена и опасна од примарната.

Како главни ризик фактори за нејзина појава се:

  • Бубрежни заболувања
  • Опструктивна спиечка апнеа
  • Вродени срцеви заболувања
  • Проблеми со тироидната жлезда
  • Честа употреба на алкохол
  • Проблеми со надбубрежните жлезди

 

Како храната влијае на крвниот притисок?

Иако хипертензијата може да се јави без очигледна причина, храната може да има голем удел при третирањето и живеењето со оваа состојба. Покрај препишаните лекарства од страна на вашиот лекар, здравата исхрана е втората препорака и често е подеднакво важна. Таа може директно да го покачи или намали притисокот, а индиректно може да влијае преку телесната тежина. Имено, со зголемување на телесната тежина доаѓа до покачување и на крвниот притисок.

Дополнително, солената храна, храната која содржи огромни количества додаден шеќер како и храната богата со заситени масти може да доведат до покачен крвен притисок. Нивниот внес треба да се лимитира или во одредени случаи и целосно да се елиминира.

Се препорачува луѓето со хипертензија да внесуваат што е можно повеќе зеленчук и овошје, полнозрнести житарки, јатки, риба и сл. Особено е пожелна исхраната која е богата со калиум, а повеќе на тема може да прочитате тука.

Некои истражувања велат дека и зачините и билките кои се користат во исхраната, може да имаат позитивен ефект врз покачениот крвен притисок. Повеќе на оваа тема, во продолжение.

 

Што велат истражувањата за ефектот на зачините врз крвниот притисок?

Ефектите кои ги имаат зачините и билките врз крвниот притисок не се познати како што е познат ефектот кој го има пример, готварската сол. Но, претходни истражувања го имаат потврдено позитивниот ефект на зачините врз нивоата на триглицериди во крвта, а тие може да имаат и антиоксидативен ефект, односно да го намалат оксидативниот стрес во организмот.

Во поглед на кардиоваскуларното здравје, односно ефектот врз крвниот притисок, некои истражувања исто така покажуваат позитивен ефект. Едно вакво истражување, открило дека високата употреба на зачини и билки во исхраната довело до намален крвен притисок мерен во период од 24 часа. Научниците велат дека овие ефекти на зачините и билките врз крвниот притисок се релативно нови на науката. Досега, добро познати негативни ефекти имаат: алкохолот, натриумот (внесен преку солта) и кафеинот, додека позитивен ефект за крвниот притисок имаат: редовната физичка активност, контролирање на телесната тежина, избегнувањето на транс и заситените масти, внесот на калиум, магнезиум и калциум преку исхраната и сл. .

 

Во ова испитување биле вклучени околу 70 луѓе, на возраст од 30 до 75 години. Сите имале еден или повеќе ризик фактори за кардиоваскуларни заболувања и сите имале прекумерна телесна тежина. Нивниот крвен притисок бил внимателно следен и биле вршени мерења кога тие немале консумирано никаква храна. За време на испитувањето тие биле поделени во 3 различни групи кои вклучувале исхрана со ниско, средно и високо количество на зачини и билки, односно внес на 0,5g ; 3,3g и 6,6g на зачини дневно.

Тие имале  идентичен тип на исхрана, најкомпатибилен со исхраната која редовно би ја имале. Како зачини, главно биле вклучени циметот, ориганото и куркумата. Испитувањето траело 4 недели, а на крајот биле анализирани резултатите.

Студијата покажала дека групата која консумирала најмногу зачини и билки во рецептите имала подобри вредности и кај нив дошло до поголем пад во крвниот притисок во период од 24 часа. Не биле откриени значителни ефекти врз нивото на холестеролот, шеќерот или оксидативниот стрес. Но, научниците сметаат дека ефектот е значителен, особено во поглед дека 24-часовната мерка за крвен притисок е подобар индикатор за кардиоваскуларното здравје отколку моментално, единечно мерење на крвниот притисок. Научниците исто така потенцираат дека внесот на зачини и билки во исхраната не може да компензира  и да служи како замена за здрава и балансирана исхрана. Тие сметаат дека внесот на зачините во здрава и разновидна исхрана може дополнително да го нагласи нејзиниот позитивен ефект врз здравјето, особено во поглед на кардиоваскуларното здравје.

Појачани САЛАТИ што можат да служат и како КОМПЛЕТЕН РУЧЕК или ВЕЧЕРА!

Особено кога сме во процес на слабеење, значајни ни се искулително хранливите оброци кои од друга страна немаат висока калориска вредност. Како најдобар пример за вакви оброци се т.н. појачани салати кои не се составени само од свежа храна, туку и од мешунки, семиња, јатки и слична храна што има силен потенцијал да нè засити.

Во повеќе претходни објави дадовме предлози за салати од ваков тип, на пример познатото табуле или медитеранската киноа салата.

Денес два уникатни предлози за хранливи салати кои можат да ви послужат како главен оброк: Мароканска салата со кус-кус и леблебии и интересна салата со компири и леќа.

Мароканска салата со кус-кус и леблебии

Мароканската кујна вклучува широк спектар на зачини, кои создаваат комплексен профил вкусови. Овие зачини и вкусови се под влијание на медитеранската и арапската кујна поради самата местоположба на Мароко. Кускусот е популарна состојка во двете кујни, а нивните салати или пилафи често вклучуваат суво овошје (во овој рецепт тоа е изоставено), но ако сте обожавател, дефинитивно може да додадете суво грозје или некакво друго суво овошје во ова јадење.

За овој рецепт, потребни ќе ви бидат:

  • 1 шоља вода
  • 1 шоља или кесичка кускус
  • 1 супена лажица маслиново масло
  • 1 средно-голем морков, рендан
  • 1 црвена пиперка, ситно исецкана на коцки
  • 2 средни главици кромид, ситно исецкани
  • 1 конзерва наут, исцедена и исплакната

За сосот:

  • 2 кафени лажички вински оцет
  • ½ кафена лажичка ким
  • ¼ кафена лажичка цимет
  • ¼ кафена лажичка морска сол

Начин на подготовка:

  1. Во мало тенџере, доведете ја водата до вриење. Кога ќе зоврие, додадете го кускусот и  веднаш тргнете го тенџерето од оган, покријте го и оставете да отстои 5 минути. Остатокот вода (доколку има) исцедете го.
  2. Во меѓувреме, подгответе го сосот така што во мала чинија ќе изматите маслиново масло со оцет, ким, цимет и сол.
  3. Размешајте го кускусот со вилушка и истурете го во средна чинија. Додадете ги морковот, црвената пиперка, зелениот кромид и наутот и добро промешајте.
  4. Истурете го сосот врз мешавината од кускус и наут и нежно промешајте. Служете веднаш.
  • Овој рецепт прави 4 порции.


Нутритивна вредност:
(на 1 порција)

Калории: 331 Јаглехидрати: 46g од кои растителни влакна: 9g и шеќери: 2g;  Протеини: 13g; Масти: 7g од кои заситени масти: 1g; Витамин A:  4559 IU; Витамин Ц: 40mg; Калциум: 77mg; Железо: 3mg

Предлог за вечера: Салата со компири и леќа

Леќата е богат зеленчук со низа бенефити за нашето здравје, а чорбата од леќа не е единствениот начин на кој можеме да ги искористиме сите здравствени потенцијали на оваа намирница. Оваа брза салата е одлична идеја за лесна и здрава вечера.

За овој рецепт, потребни ќе ви бидат:

  • 2 големи главици кромид, едниот преполовен, а другиот ситно исецкан на коцки
  • 4 гранчиња мајчина душица или 2 супени лажички сува мајчина душичка
  • 1 мал ловоров лист
  • 1 чаша зелена леќа, исчистена, добро измиена и сварена
  • 1 мал ловоров лист
  • ½ кафена лажичка морска сол
  • 4 шољи вода
  • ½ кафена лажичка мелен црн бибер
  • 800g компир, исецкан на крупни коцки и сварен
  • 2 супени лажици вински оцет
  • 1 до 2 чешниња лук, ситно исецкани
  • 1 супена лажица Dijon сенф
  • ¼ шоља (околу 4 супени лажици) маслиново масло
  • неколку каламата маслинки (околу 6-7), преполовени и со извадена семка
  • 4 кисели краставички, ситно исецкани на коцки
  • свеж магдонос, ситно исецкан

Начин на подготовка:

  1. Започнете со готвење на леќата. Ставете ја исчистената леќа во мало/средно тенџере со преполовениот кромид, гранките од мајчина душица, ловоровиот лист, малку сол и 4 шољи вода. Оставете ја леќата да крчка на средна топлина 25 до 30 минути, додека не стане мека. Исцедете ja леќата, а останатите состојки отстранете ги. Поклопете го тенџерето и тргнете ја леќата на страна
  2. Во меѓувреме, сварете ги компирите: Во посебен сад, покријте ги компирите со ладна вода. Доведете ги компирите до вриење и оставете ги 15-тина минути. Кога ќе поминат 15 минути, компирите треба да бидат доволно меки за лесно да се прободат со чепкалка за заби или нож. Исцедете ги и тргнете на страна.
  3. Додека се вари компирот, ставете го исецканиот кромид и оцетот во голем, длабок сад и додадете ги лукот, сенфот, малку сол и бибер, и маслиновото масло. Додадете ги и каламата маслинките, сецканите корнишони и исецканиот кромид.
  4. Додадете ги сварените компири и леќата во садот и промешајте. Прилагодете ги зачините според вашиот вкус со дополнително сол и бибер доколку е потребно. Одозгора наросете го магдоносот и служете.
  • Овој рецепт прави 4 порции како главен оброк, а 6 како прилог.
  • Салатата можете да ја чувате во фрижидер во затворен сад најмногу 5 дена.

Нутритивна вредност:
(на 1 порција)

Калории: 372 Јаглехидрати: 51g од кои растителни влакна: 8g и шеќери: 2.6g;  Протеини: 8.2g; Масти: 16g од кои заситени масти: 2g; Витамин Б6: 0.6mg; Бакар: 0.5mg; Калиум: 924mg

 

КАЛАМАТА – едни од најдобрите маслинки по својот состав!

Сите сме чуле за здравствените бенефити од умерената упореба на ладно цеденото маслиново масло, пред сé заради неговите моно и полинезаситени маснотии, но дали и маслинките имаат сличен ефект?

Луѓето ги одгледуваат маслиновите дрвја со милениуми заради нивните плодови – маслинките.

Постојат стотици видови маслинки и тие се многу важен дел од Медитеранската исхрана, која се смета за една од најздравите во светски рамки. Во продолжение, нешто повеќе околку нутритивноста и позитивните карактеристики на каламата маслинките.

Каламата маслинките се со потекло од Пелопонез, поточно градот Каламата, по кој го добиле и името. Можеби ќе ви звучи чудно, но каламата маслинките и општо сите маслинки, се сметаат за овошки, а нутриционистите ги вбројуваат помеѓу најздравата храна која може да се најде, пред сé, поради уникатниот состав од здравите маснотии и моќни антиоксиданти.

Нутритивна и вредност

Каламата маслинките имаат висока содржина на здрави масти и ниска содржина на јаглехидрати. Во 40g или околу 5 маслинки содржат: 90kcal, 6g масти, 5g протеини,5g јаглехидрати, 3g растителни влакна, но и 53% од дневно препорачаниот внес на натриум.

Споредбено со другите овошја, маслинките се особено богати со маснотии. Сепак, значајно е да се каже дека дури 75% од овие масти се мононезаситени или масти здрави за срцето.


Каламата маслинките се извор и на минерали и масно-растворливи витамини: железо, калциум, бакар, витамин А и витамин Е. Ова ги прави погодни за намалување на ризикот од анемија, за завцрстување на коските, за подобрена функција на срцето, кожата и очите, но ги прави и добри антиоксидативни средства.

Антиоксидативно дејство

Каламата маслинките содржат добар процент на различни типови полифеноли антиоксиданти. Двата главни се олеуропеин и хидрокситиросол.

Антиоксидантите се компоненти кои превенираат оштетувања на клетките од молекулите наречени слободни радикали. Според студиите, за одржување на здравјето, телото има потреба од баланс помеѓу количините на слободните радикали и антиоксидантите. Дисбалансот може да води кон оксидативен стрес, а тој кон хронични воспалителни процеси, главен ризик-фактор за повеќето хронични заболувања.

Имајќи предвид дека телото постојано продуцира слободни радикали, а недоволно антиоксиданти, внесот на антиоксидантите преку храната треба да биде исто така постојан.

Полифенолните антиоксидати се поврзуваат подобреното срцевото здравје, но и со некои превенцијата од некои невродегенеративни и малигни заболувања.

Маслинките се храна добра за срцето

Каламатата е добар извор на олеинска киселина, мононезаситена масна киселина.

Една студија од 2016 вели дека јадењето повеќе мононезаситени масни киселини го намалува ризикот од предвремена смрт.
Други студии, директно го поврзуваат дејството на мононезаситените масни киселини со намалениот ризик од артеросклероза или насобирање маснотии во вените, состојба која води кон зголемен крвен притисок и зголемен ризик од срцев удар.

Затоа, повеќе релевантни здравстевни институции ширум светот и ја препорачуваат умерена консумација на ваквите маснотии со цел превенирање на срцеви заболувања.

Студиите покажуваат дека олеинската киселина од каламата маслинките може да помогне и при слабеењето, односно промовира согорување на калориите во телото. И на овој начин, индиректно влијае за поздраво срце, преку превенирање од гојазноста.

Покрај мононезаситените масни киселини, за позитивниот ефект на каламатата врз срцето одговорни се и нејзините главни полифенолни антиоксиданти – олеуропеин и хидрокситиросол.

Навистина голем број на студии укажуваат дека овие 2 полифенолни антиоксидатни можат да го намалат притисокот, но и значително да придонесат за подобрен липиден профил. 2 главни фактори за каридоваскуларното здравје.

Потенцијално антиканцерогено дејство

Олеинската киселини и антиоксидантите во истражувањата покажале и одредено антиканцерогено дејство.

Лабораториските студии покажуваат дека олеинската киселина може да ја намали експресијата на одредени гени кои се поврзуваат со претворањето на здравата клетка во туморна.

Слично на ова, олеуропеинот и хидрокситиросолот покажале антитуморни активности, блокирајќи го растот и ширењето на одредени малигни клетки. Дополнително, тие покажале и одредено уништувачко дејство на ваквите клетки.

Анималните студии покажуваат превентивно дејство на споменатите антиоксиданти во однос на ракот на дојка, дебело цревно, бели дробови, но и некои други типови канцер.


Заштитно дејство за нервните клетки

Многу невродегенеративни заболувања, како најчестите на пример – Паркинсоново и Алцхајмерово заболување, се резултат на хроничната инфламација или постојаниот оксидативен стрес на нервните клетки, предизвикан од слободните радикали.

Храната богата со моќни антиоксиданти, како каламата маслинките, и тоа како е од помош во превенцијата од вакви заболувања.

Лабораториските и анималните истражувања покажуваат дека олеуропеинот е значаен невропротеткор или заштитник на нервните клетки од оксидативните оштетувања. Всушност, тоа значи заштитник од споменатите најчести невродегенеративни заболувања.

Внимателно со количината!

И покрај наведените позитивни дејства кои се должат на нејзиниот состав, каламата маслинката, како и сите други маслинки треба внимателно да се консумира во однос на количините. Тоа не е случај само поради богатата масна содржина, која може да допринесе за дебелеење.

Покрај здравите масти и антиоксидантите, маслинките најчесто се чуваат во раствор со големи концентрации на готварска сол. Огромните количини на натриум кои ги внесуваме  преку маслинките, можат дополнително да ја зголемат содржината на дневно внесена сол, што може да биде особено проблематично на долг рок. Пред сé, штетите се на сметка на кардиоваскуларното здравје и бубрезите, но солта создава и други проблеми.

Како се поврзани ИСХРАНАТА и СТРЕСОТ со нашиот ИМУНИТЕТ?

Имуниот систем всушност претставува нашиот одбранбен механизам против сите несакани инфективни заболувања (предизвикани од различните микроорганизми), но и малку поопшто. Тоа е нашиот одбранбен систем кој треба да го одржи организмот во една т.н. состојба на баланс.

Имунитетот не е важен само за борбата со вирусните инфекции и другите заболувања за кои сè уште немаме пронајдено соодветен начин на лекување. Тој е доста значаен и општо, за она што се нарекува квалитет на живот. Колку често ќе бидеме болни, како ќе се чувствуваме, какви последици ќе имаме по заболувањата итн..

Се наметнува прашањето, дали ние можеме со нашите постапки, односно со нашиот животен стил, да му ,,помогнеме” на имунитетот во неговото соодветно функционирање.

Што е тоа што можеме да го направиме за оваа цел?

Науката сè уште нема целосно потврдено дека ние на некаков начин можеме да влијаеме на подобрувањето на имуниот систем преку животниот стил. Велиме систем, имунитетот е комплексен систем, а не единечен ентитет. Всушност затоа сè уште е мошне сложено да се докаже директното влијание на животниот стил врз него.

Но, постојат соодветни индикации (назнаки) кои ги поттикнуваат научниците да прават студии, односно да истражуваат во таа насока. Затоа, како што практикувањето на здрав животен стил е потврден начин со кој се подобрува општото здравје, така е и добар начин да се даде ,,подлога” за добро функционирање на имуниот систем.

,,Здрави начини” на зајакнување на имунитетот

Првата одбранбена линија е да избереме здрав животен стил. Следејќи ги добрите совети за водење на здрав живот, правилна исхрана, физичка активност и менаџирање со стресот, може да си помогнеме во одржување на силен и здрав имун систем. Секој дел од телото, па така и имуниот систем, функционира подобро кога е заштитен од надворешните напади и е поттикнат од здравите животни навики, како:

– Непушењето
– Она што се подразбира под здрава, балансирана исхрана
– Редовна физичка активност
– Одржување на нормална телесна тежина
– Слабо консумирање на алкохол
– Добар, квалитетен сон
– Избегнување на инфекциите преку миење на рацете и соодветна термичка обработка на ризичните храни
– Минимизирање на стресот

Магични производи кои го ,,зајакнуваат имунитетот”

Многу производители на пазарот тврдат дека консумирањето на одреден нивен производ може да го ,,зајакне” имунитетот. Овие тврдења се без голема научна поткрепа. Зошто?
Имунитетот, како што кажавме е систем кој што е составен од огромен број на клетки од различен вид кои функционираат на различен начин и во различни ситуации (во борба со различни видови на микроорганизми кои предизвикуваат инфекции од различен тип).

Исто така, постојано се менува бројот на овие клетки, едни изумираат, други се синтетизираат. Оттука се поставува прашањето: синтетизирањето на кои клетки треба да се стимулира и до кој број? Науката го нема одговорот заради претходно наведеното. Никој не може да каже колку имуни клетки се потребни и во каква комбинација за да имунитетот функционира најдобро.

Од друга страна, се знае дека бета глуканите може позитивно да влијаат, а тие се присутни најчесто во печурките.

Имунитетот и возраста

Како што старееме, капацитетите на имуниот систем се намалуваат, што понатаму води до поголема подложност на инфекции и развор на канцер. Како што се зголемува животниот век, така се почести се заболувањата поврзани со староста.

Заклучокот од повеќе студии е дека, споредено со помладите луѓе, повозрасните имаат поголема веројатност за добивање на инфекции од различен тип, но и зголемени шанси за смртен исход од нив. Такви инфекции се на пример: инфлуенцата, разните респираторни заболувања од бактериски тип, пневмонија итн. Актуелна сега е и зголемената опасност од корона вирусот. Повозрасните се особено ризична категорија.
Ова се главните причини за смртноста на луѓето над 65 години.

Сè уште нема целосно релевантни информации зошто ова се случува, но како главна причина зошто ова е случај кај постарите луѓе е намалувањето на бројот на т.н. Т имуни клетки поради атрофирање на тимусот со текот на годините, што резултира со намалена синтеза на ваквите клетки.

Повеќе испитувања укажуваат на поврзаноста меѓу имунитетот и исхраната кај повозрасните лица. Форми на малнутриција (неправилна исхрана) се изненадувачки доста присутни кај овие лица. Обично ова се изразува како недостаток на микронутриенти, односно витамини и минерали. Постарите луѓе јадат помалку разновидна храна и општо, помалку во количини. Прашање е дали земањето на суплементи (микронутриенти преку таблети) би можело да помогне. Освен тоа, сигурно е дека во зависност од индивидуата и зачестеноста на употребата, некои суплементи можат да бидат и штетни.

Сепак, исхраната богата со свежа и полнозрнеста храна е многу подобро решение. Физичката активноста исто така е од помош.

Исхраната и имунитетот

Како и сите клетки, така и имуните имаат потреба од соодветни хранливи материи за правилно да функционираат. Научниците потврдуваат дека луѓето кои живеат во сиромаштија и се неухранети, се поранливи и поподложни на инфекциите. Иако директното влијание на исхраната врз имунитетот не е целосно потврдено, постојат докази дека недостатокот од некои микронутриенти може да му создаде проблеми на организмот. Тие микронутриенти можат да бидат цинк, бакар, железо, селен, фолна киселина, витамин А, витамин C, B6 и Е. Суплементите можат да бидат од помош, но може да предизвикаат и разни проблеми, доколку се претера. Затоа е значајно во исхраната да внесуваме свежи и полнозрнасти производи кои се богати со есенцијални микронутриенти.

Како влијаат ниските температури на имунитетот?

Уште од деца знаеме како нашите родители се постојано загрижени дали сме доволно облечени. Луѓето често го поврзуваат ладното време со зголемениот ризик од ,,разболување” или инфекција. Некои истражувања кои за испитаници имале спортисти од зимските спортови укажуваат на тоа дека некои од нив имале зголемени инфекции на горните респираторни патишта, за разлика од оние кои не им се колеги. Но, нема докази дали овој факт се должи токму на ладното време или на комбинација од други фактори.

Сепак, науката вели дека од умерената изложеност на ладно не влијае на имунитетот, па со тоа не влијае и на зголемување на ризикот од инфекции. Дали треба да се облекуваме топло? Секако, ако така се чувствуваме попријатно, но сепак не треба да се грижиме за имунитетот поради изложеност на ладно.

Влијанието на стресот врз имуниот систем

Модерната медицина се повеќе се интересира за влијанието на стресот, општо врз човековиот организам, па и врз имуниот систем. Односно за поврзаноста помеѓу умот и телото.

Повеќе непријатни здравствени состојби како стомачни болки, aлергии, па дури и срцеви заболувања се поврзуваат со ефектот на емотивниот стрес. И покрај сложеноста, научниците активно се трудат да ја утврдат релацијата помеѓу стресот и имуниот систем.

Стресот дури е тежок како поим за дефинирање – на пример она што е стресна ситуација за некого, за друг не е. Кога луѓето се изложени на стресни ситуации, тешко е да се дефинира ,,количински”, со колкав стрес тие се справуваат. Единствениот начин на кој научниците можат да го ,,измерат” стресот е бројот на срцеви отчукувања во минута, но тоа може да биде и резултат на други фактор. Сепак, научниците се позаинтересирани за влијанието на имунитетот на хроничниот стрес, односно стресот кој е предизвикан од лошите односи со семејството, партнерот, пријателите, соработниците или од предизвиците со кои постојано се соочуваме во една средина.

Да се водат вакви истражувања е особено тешко поради многу фактори, но и покрај тоа научниците се обидуваат да дојдат до резултати и имаат напредок во тие обиди. Резултатите ќе бидат видливи во наредните години.

Тоа е од научниот аспект, искуствено, генерално може да се каже дека хроничниот стрес влијае на нашето ментално здравје, што значително влијае на квалитетот на животот. Но, како што споменавме често забележани се и некои физички забележливи состојби како алергии, стомачни болки и главоболки. Затоа треба да му посветиме должно внимание и на нашето ментално здравје. Редовната физичка активност може да биде од помош.

Како влијае физичката активност на имунитетот?

Редовното вежбање е една од основите на она што значи здрав начин на живот. Докажано го подобрува кардиоваскуларното здравје, го намалува крвниот притисок, помага во регулирање на телесната тежина и не штити од различни други заболувања.
Но, дали помага во зајакнувањето на имунитетот?

Како и здравата исхрана, вежбањето може да помогне во општата здравствена состојба на организмот, а преку тоа и на имуниот систем. Може да помогне и на подиректен начин и тоа преку зголемување на циркулацијата, овозможувајќи им на имуните клетките и другите имуни супстанции полесно да се движат насекаде низ телото и со тоа полесно да си ја вршат работата. Оттука може да се заклучи дека редовната физичка активност треба да се практикува.

Што е перспективата на истражувањата околу влијанието на животниот стил врз функционирањето на имунитетот?

Еден пристап кој се користи во последно време може да им помогне на истражувачите во полесното утврдување на влијанието на животниот стил врз функционирањето на имунитетот. Тоа е испитувањето на гените, односно секвенционирањето на човековиот геном. На ова веќе се работи, а ќе се работи уште повеќе во блиската иднина.

Потребата од нешто БЛАГО после РУЧЕК – зошто се јавува и како да ја контролираме?

Денес ќе зборуваме за една појава или феномен кој ни е добро познат на сите нам, а тоа е потребата од некаков тип на блага храна по одреден оброк, а тоа е најчесто и по ручекот. Ваквата „традиција“ може да се категоризира како навика или потреба, но неоспорно е дека истата ја делат огромен број од популацијата. Но, зошто всушност доаѓа до појавата на оваа потреба и дали е истата неопходна? Одговорот следи во продолжението на денешната статија.

 

Што се случува во организмот кога внесуваме храна со шеќери?

Јаглехидратите се едни од најзастапените макронутриенти во нашата исхрана. Општо гледано, нив може да ги поделиме на прости (пр. бел рафиниран шеќер) и сложени (скроб, растителни влакна и сл.). Простите јаглехидрати или шеќерите се разликуваат од сложените по нивната градба и како што укажува и името тие имаат помала и помалку сложена структура. Тоа значи дека тие подлежат на побрза дигестија и метаболизирање од страна на телото и како такви се сметаат за добар извор на „брза“ енергија. Ваквата енергија која брзо се ослободува, не секогаш ни е потребна во моментот, па затоа простите шеќери се асоцираат со покачено ниво на шеќер во крвта, покачена телесна тежина и сл.

При консумирањето на шеќерите се јавува т.н „систем на награда“ – односно доаѓа до лачење на хормоните кои се асоцираат со задоволство и среќа – првенствено допаминот. Ваквото лачење на хормони доведува до еден тип на „зависност“ меѓу внесот на шеќерите и нивниот ефект врз лачењето на допаминот. Ваквиот механизам на „награда“ се смета за вграден и како неопходен за преживувањето на нашите предци – односно мозокот на овој начин ги охрабрувал да одбираат храна која е слатка и вкусна, наспроти горка (вкус кој се асоцира и со токсичност).

 

Зошто имаме потреба од нешто благо по оброкот?

Важно е да напоменеме дека ваквата потреба од благо е првенствено „вградена“ и сосем природна, но сепак ние самите градиме навика од консумирањето на блага храна по оброкот – најчесто ручекот. Доколку редовно внесуваме блага храна по ручекот, телото го очекува внесот на шеќери и се јавува таа „зависност“ која ќе го лачи хормонот допамин. Интензитетот од потребата на блага храна по оброкот може да зависи и од самиот оброк – дали бил доволно хранлив, дали бил вкусен, дали содржел јаглехидрати и сл. Простите шеќери доведуваат до брзо покачување на шеќерот во крвта и лачење на хормонот допамин. Но, тие исто така брзо се метаболизираат па шеќерот во крвта брзо опаѓа и на тој начин може да се јави потребата од нов внес на блага храна.

Ваквите силни потреби од шеќер може да се јават во било кој даден дел од денот, но тие обично траат кратко и постојат начини преку кои истите може да се контролираат и пребродат, а токму за тоа ќе зборуваме во продолжение.

 

Како да ја пребродиме ваквата навика или потреба?

Како што споменавме, потребата од храна која содржи шеќери е природна и нормална, но доколку секојдневно ја внесуваме по оброкот – тоа веќе претставува еден тип на навика. Оброкот кој сме го завршиле можеби содржи повеќе од доволно јаглехидрати кои се од сложен тип и ќе го покачуваат нивото на шеќер постепено. Затоа, благата храна по оброк се смета за вид на навика и нешто што е вишок и може да го избегнеме.

Во тој поглед, најголемо влијание има самиот оброк, односно неговиот макронутритивен состав. Ваквите „потреби“ за благо не се јавуваат поради глад, туку се јавуваат можеби поради недостаток на енергија, јаглехидрати и сл. Затоа, настојувајте оброците да се разновидни и да содржат повеќе типови на намирници кои ќе бидат извор на трите главни макронутриенти – јаглехидрати, масти и протеини. Доколку сте гладни и по оброкот, подобро е да посегнете по нешто протеинско, отколку по благата храна. Протеините се макронутриенти кои одлично го поттиснуваат гладот, а се корисни и неопходни за нашето целокупно здравје.

Покрај тоа, особено корисно може да биде и побавното јадење. Доколку оброкот го завршиме за само неколку минути, всушност го намалуваме задоволството кое би требало да го добиеме. Брзото јадење не дава голема можност да ги забележиме сите вкусови и ароми кои ги нуди оброкот. Ова може да влијае и врз намалено создавање на хормоните за задоволство, што потоа ќе се обидеме да го компензираме со храна која содржи шеќер. Покрај тоа, бавното јадење му овозможува на телото постепено да го зголемува шеќерот во крвта и да ги лачи и хормоните кои сигнализираат ситост, со што по оброкот ќе се чувствуваме сити и ќе немаме потреба од дополнителна храна. Се препорачува оброкот да се јаде барем околу 15 минути.

 

Други корисни совети се:

  • Напијте се чаша вода
  • Избегнувајте прекумерен стрес – стресот се асоцира со консумирањето на процесирана храна и храна богата со шеќери
  • Променете ги навиките – завршувањето на оброкот не го асоцирајте со внес на нешто благо. Наместо тоа, напијте се шолја кафе, чај, вода или пак практикувајте некаква друга навика.
  • Јадете овошје наместо процесирани продукти – доколку веќе се решите за јадење на нешто благо, практикувајте тоа да биде нешто здраво – најдобри се свежите или сувите овошја.

Редовен сон и одмор, но сепак се чувствуваме УМОРНО – што може да биде причината?

За многумина од нас секојдневните обврски може да бидат заморувачки и поради тоа, на секој од нас му е потребно малку одмор. Но, зошто понекогаш и покрај доволниот одмор и спиење, повторно се чувствуваме уморно и без енергија. Што може да допринесе кон ваквото чувство? Дел од причините лежат  во начинот на живот, односно во конкретни, секојдневни навики кои може да го поништат позитивниот ефект на квалитетниот сон и одмор и повторно да предизвикаат замор. Затоа, во продолжение ќе зборуваме нешто повеќе за навиките кои ви ја одземаат енергијата и како истите да ги препознаеме.

 

Зошто најчесто чувствуваме замор?

Некои проценки во САД, покажуваат дека дури 15% од жените и 10% од мажите, константно и секојдневно се чувствуваат прекумерно уморни и без енергија. Ваквиот замор не треба да се игнорира, бидејќи истиот може значително да го намали квалитетот на живеење. Дополнително, тој може да ја намали продуктивноста на работното место, може да предизвика незгоди кај возачите, да го намали академскиот успех на учениците и сл.

Важно е да напоменеме дека заморот е нормална појава, особено кај луѓето со активен живот исполнет со различни обврски. Најчесто, тој е резултат на недоволен или неквалитетен сон, нешто што е честа појава за многумина. Нажалост, сонот е често занемарен и се смета дека во САД дури 35% од возрасните лица имаат недостаток од сон, а бројката е загрижувачка и кај тинејџерите – возраст која е критична за растот и развојот.

Но, што доколку и покрај долгиот и квалитетен сон, повторно чувствуваме замор?

 

Што сè може да предизвика замор?

Доколку не е сонот во прашање, во продолжение ги издвојуваме најчестите секојдневни навики поради кои може да се јави замор.

1 . Недоволна физичка активност

Иако првин звучи чудно, недоволната физичка активност всушност може да предизвика да се чувствуваме уморно и без енергија. Најчестата причина зошто луѓето ја прескокнуваат физичката активност е и поради заморот. Но, истражувањата покажуваат дека вежбањето и редовната физичка активност всушност го намалуваат заморот – како кај здравите луѓе, така и кај оние со одредени здравствени состојби. Дури и најмалите интервали на активност имаат позитивно влијание врз телото. Физичката активност се смета дека го подобрува нивото на енергија, го подобрува квалитетот на спиењето, делува позитивно на расположението, го намалува стресот, ги одржува мускулите активни, ја подобрува концентрацијата и сл. Ваквите бројни позитивни ефекти не треба да се занемаруваат, па стекнувањето на оваа здрава животна навика е преопрачливо за сите.

2 . Внес на премногу прости јаглехидрати – шеќери

Јаглехидратите, особено простите (пр. рафиниран бел шеќер) се брз и добар извор на енергија кога ни е потребна. Но, прекумерниот внес во текот на денот може да предизвика спротивен ефект – замор. Тоа е така, бидејќи простите јаглехидрати нагло го покачуваат шеќерот во крвта, а тоа предизвикува и брзо создавање и лачење на хормонот инсулин, што пак, потоа брзо го симнува нивото на шеќерот повторно до нормалата. Ваквиот брз раст и пад на нивото на шеќер е всушност она што предизвикува замор. Голем број студии покажуваат дека намален внес на шеќер преку оброците или грицки, доведува до подобри и константни нивоа на енергија во текот на денот. Исто така, внесот на полнозрнести житарки, мешунки и други намирници кои се богати со комплексни јаглехидрати (кои бавно се дигестираат) и растителни влакна, допринесува за поголема енергичност.

3 . Недоволен внес на храна, односно калории

Калориите се мерка за количеството на енергија која ја дава храната. Но, треба да се разграничи меѓу недоволниот внес на храна и недоволниот внес на калории. Зеленчуците и овошјата се тип на намирници кои може брзо да нè заситат, бидејќи се прилично волуменозни и богати со вода и влакна. Но, истите не се значителен извор на калории. Од друга страна, месото, житарките, млечните продукти, јатките – се храна која е извор на нешто повеќе калории. Процесираната храна е особено калорична, ниско нутритивна, а сепак може да не нè засити. Затоа важно е да внимаваме и да внесуваме доволно храна која ќе биде извор на макро и микронутриенти, но и на калории – енергија која ќе не придвижува и со која ќе се извршуваат сите метаболички процеси. Потребно е да се одржува баланс и да се внесува храна која е богата со нутриенти, но и храна која е добар извор на калории и енергија. Недостатокот на нутриенти и на енергија може да предизвика чувство на константен замор.

4 . Недоволен внес на вода

Внесот на вода е неопходен за одржување на нивото на енергија во текот на денот. Речиси сите биохемиски процеси во организмот се зависни од водата. Често, дехидрацијата е и неприметна, односно забораваме да се напиеме вода, а телото има потреба од неа. Како резултат на тоа, чувството на замор и намалена енергија е често, а покрај тоа може да се јават и главоболки, намалена концентрација и сл. Некои студии покажуваат дека дехидрацијата не мора да е значителна за да дојде до намалена енергија. Препораките за количеството вода кое мора да се внесува зависат од полот, возраста, степенот на физичка активност и сл. Но, генерално, за мажите се препорачува внес од околу 3,7 литри течности (кои може да бидат внесени и преку храната), а за жените се препорачува внес од околу 2,7 литри на течности.

  1. Премногу стрес

Стресот е добро познат дел од секојдневието, а за неговите штетни ефекти имаме пишувано во повеќе статии. Тој претставува природна реакција на организмот кон неочекувани и проблематични моменти, но прекумерниот стрес може значително да влијае и врз нивото на енергија. Повеќе студии покажале дека прекумерниот стрес се поврзува со зголемениот замор. Покрај тоа, студиите покажуваат дека и начинот на кој се справуваме со стресот влијае врз нашата енергичност. Игнорирање и избегнување на проблемот се покажало како најштетно, особено во поглед на заморот кој луѓето го чувствуваат.  Затоа, важно е да се справиме со стресот на најздравиот можен начин. Често тоа ќе биде разговор со некој близок, физичка активност, релаксирачки активности, практикување на хоби, прошетки во природа и сл.

Која храна содржи најмногу опасни СКРИЕНИ МАСТИ?

Телото има потреба од секој есенцијален макронутриент – јаглехидрати, масти, протеини. Сепак, огромен дел од населението ги внесува, особено маснотиите и јаглехидратите, во поголема мера од она што навистина е потребно за телото. Тоа значи внесени вишок калории, односно енергија.

На подолг рок, ваквото однесување води кон гојазност, ризик-фактор за многу состојби и заболувања.

Маснотиите имаат нешто повеќе од двојно поголема калориска вредност од другите два макронутриенти. Ова значи дека треба да сме внимателни во однос на нивниот внес, со цел превенирање од прекумерна телесна тежина, а особено треба да се контролира нивниот внес кога се има намера да се ослабе.

Мрсната храна не е нужно лоша храна

Кога ќе се спомене масна храна, големиот дел од луѓето веднаш помиснуваат – лоша и штетна храна. Црвено месо, брза, пржена храна, хамбургери, помфрит, млечни производи, масло за јадење итн.

Ова е точно, но сепак, важно е да се каже дека мастите не се нужно лоша храна, постојат и добри маснотии и тие се неопходен макронутриент за правилно функционирање на организмот. Проблемот настанува со нивното прекумерно внесување.

Имајќи предвид дека мастите ги има во изобилство, особено во храната со силен вкусов интензитет, со нив може лесно да се претера.

Дополнително на тоа, огромен дел од храната содржи т.н. скриени масти, односно количество масти за кое сме малку свесни дека се содржи во одредена храна. Значи покрај добро познатите прехранбени продукти кои содржат изобилство на маснотии, постојат и онакви кои ќе ве изненадат кога ќе погледнете во нивниот состав. Во продолжение нешто повеќе околу нив.


Колкав е оптималниот внес на маснотии?

Препораките од нутриционистите се – околу 30% од дневниот внес на калории, треба да е од масти. Врз основа на просечниот препорачан внес на калории на дневно ниво, 2000kcal, внесот на масти треба да биде до 65g.

Често слушаме за поделебата помеѓу ,,добри” и ,,лоши” масти. Трансмастите и заситените се лошите масти кои се поврзуваат со низа на здравствени проблеми, како кардиоваскуларни заболувања, дијабет, гојазност и сите ризици од неа итн.

Добрите или здрави масти, од друга страна, се незаситените. Тие не само што не ги предизвикуваат споменатите здравствени проблеми, туку можат и да н заштитат од нив. Секако, ова не значи дека било кои маснотии може и треба да се јадат неограничено – и тие можат да водат кон гојазност.

Според ова, важно е да се каже дека поголемиот дел (над 90%) од оние споменати 30% масти дневно, треба да доаѓаат од незистените маснотии. Заситените треба да се минимализираат, додека трансмастите треба целосно да се избегнуваат.

Токму трансмастите и незаситените се најчесто ,,скриените маснотии“ во храната.

Храна која содржи најмногу скриени маснотии:

Главно препроцесираната храна содржи огромни количини на скриени масти, но и шеќери и сол.

Една од главните причини зошто вишокот масти се појавува постојано во различните процесирани продукти се силните вкусови карактеристики кои ги даваат мастите, но и низата на својства во однос на текстурата, некои нивни физички својства итн.

Генерално, ова се производи кои генерално треба целосно да ги избегнуваме.

Во храна со скриени масти спаѓа:

• лиснати теста (големи количества на трансмасти-маргарин), но и некои други видови на пекарски производи
чипсови и други видови на грицки
пржена храна
нудли
салатни дресинзи (преливи, главно мајонези)
процесирани месни и млечни производи
здрави салати со преголемо количество на масло за јадење
различни типови на зачинети јатки
пуканки со различни преливи – пуканките без вакви преливи се здрава храна!
различни сосови

Да разгледаме малку подетално неколку од нив.


1) Лиснати теста


Кај нас, особено во последно време, овие производи на големо се употребуваат. Често служат за доручек, а помладите многу често ги користат и како брза и вкусна храна доцна навечер.

Најголемиот дел од лиснатите теста содржат дури 1/3 маснотии и тоа најчесто маргарин, а неретко и плус сончогледово масло.

Во минатото, маргаринот се сметал за здрава замена на путерот. Сепак, вистината е дека тој содржи високи концентрации на трансмасти и е полош дури и од путерот. Покрај ова, содржи и големо количество натриум.

Трансмаснотиите ги зголемуваат нивоата на ,,лошиот” LDL холестерол, што води кон зголемен ризик од срцеви заболувања, вклучително срцев удар. Дополнително, вишокот натриум исто така е лош за срцевото здравје.

Иако сé уште не е целосно јасна врската помеѓу трансмастите и канцерот, сепак многу истражувања наоѓаат силни релации. Дополнително:

◦ Поттикнуваат воспалителни процеси, процеси кои се поврзани со функционалноста на имуниот систем, што понатаму се одразува преку срцеви заболувања, срцев удар, дијабетес и други хронични заболувања.

◦ Влијаат на создавањето на инсулинска резистенција

◦ Можат да имаат негативно влијание и доколку се консумираат во многу мали количини. Една студија утврдува дека со секое зголемување од 2% на учеството на трансмастите во дневниот калориски внес, за 23% го зголемува ризикот од срцеви заболувања.

Затоа, заклучокот е следен: препорачаниот дневен внес на трансмасти е точно 0.

Како здрави замени за маргаринот при готвењето, можете да ги користите растителните млека (од јатки), ладно цедените масла или авокадо.


2) Чипс и пржени компири

Двата производа се подготвуваат со пржењето и притоа настануваат три главни проблеми:

Првиот е значителното количество на маснотија која ја впива компирот и со тоа ја зголемува значително и калориската вредност.(истото се случува и при пржење на било кој друг производ).

Важно да се напомене е дека во зависност од медиумот за пржење, односно маслото кое се употребува, штетноста може да варира, но секако е присутна. Потоа, многу често во ланците за брза храна, компирите се пржат во масло кое е многу пати веќе употребувано и е значително оштетено. Ваквото ,,оштетено” масло може да биде навистина штетно за организмот.


Второ, при процесот на пржење, во компирите се формираат повеќе т.н. Милардови продукти, односно хемиски кажано аминокиселини кои се спојуваат со шеќерот и градат соединенија кои можат да бидат особено штетни. Еден од најистражуваните, а воедно и најштетните е акриламидот. Постојат низа на научни студии кои ја поврзуваат оваа компонента со зголемениот ризик од развој на некои типови на канцер.

Трето, помфритот и чипсот скоро по правило одат со екстремно високи количества на сол и преливи на база на мајонез и кечап кои се многу штетни.

Дополнително, чипсот има уште помала нутритивна вредност, а уште поголема концентрација на масностии, помеѓу кои неретко и трансмасти. Некои студии укажуваат дека тој создава зависност, не само поради големата содржина на сол и маснотии, туку и поради неговата крцкавост која делува стимулирачки за мозокот.


3) Нудли

Во последно време кај нас оваа евтина и вксуна храна која брзо се подготвува, станува сé попопуларна. Иако на прв поглед изгледа дека е само високо-јаглехидратна храна, таа содржи значителен процент на додадени масти, а често и на сол. Често над 10%, па често и 15%  маснотии и над 1 грам натриум, по сервирање.

Последните истражувања од Јужна Кореа, земја каде на големо се консумираат процесираните нудли, ни дава податоци според кои нивната редовна консумација на води кон метаболен синдром и гојазност.

Плус на тоа, направени се од бели брашна кои имаат висока гликемиски индекс и се сиромашни со микронутриенти. Заклучокот е: нудлите се вкусна, но лоша навика.

Хиперинсулинемија – силно предупредување за нужноста од промени во животниот стил

Веројатно досега сте се сретнале со поимот хиперинсулинемија. Се работи за состојба при која количествата на хормонот инсулин во крвта се повисоки од вредностите што се сметаат за нормални.

Иако ваквата состојба може да биде поврзана со дијабетес тип 2, не се работи за истата состојба.

Инсулин

Инсулинот е хормон кој го излачува панкреасот. Неговата главна улога е да го регулира количеството хранливи материи кои циркулираат во крвотокот.

Иако најчесто се поврзува со контролирањето на шеќерот во крвта, овој хормон има улога и во метаболизмот на мастите и протеините.

Кога имате оброк што содржи јаглехидрати, нивото на глукоза во крвта по одредено пократко време ќе порасне. Клетките на панкреасот имаат механизам според кој можат да го ,,почувствуваат” ова, по што излачуваат инсулин во крвотокот.

Инсулинот им сигнализира на клетките дека треба да го примаат шеќерот од крвта. Овој процес резлутира со намалени глукозни нивоа. Постојано високите нивоа на шеќер во крвта се особено штетни од повеќе аспекти, а екстремно високите можат да предизвикаат сериозни штети, па дури да бидат и живото-загрозувачки.

[Поврзано: Како до подобра контрола при дијабет?]

Кога клетките ќе престанат соодветно да одговараат на ,,стимулациите” од инсулинот, станува збор за инсулинска резистентност или отпорност. Во вакви услови, панкреасот почнува да лачи уште повеќе инсулин во намерата да го намали шеќерот во крвта.

[Поврзано: Инсулинска резистентност – Сè почест проблем!]

Всушност, главната причина за хиперинсулинемијата е токму инсулинската резистентност. Доста поретко како причинители се јавуваат одредени туморни промени на панкреасот.

Значајно е да се каже и дека хиперинсулинемијата е различна состојба од хипергликемијата – покачени глукозни нивоа во крвта.

[Поврзано: Како ПРЕДИЈАБЕТОТ да не премине во ДИЈАБЕТ?]

Хиперинсулинемија, дијабет и инсулинска резистентност

Хиперинсулинемијата сама по себе не значи и дијабет. Како и да е, инсулинската резистентност е силен ризик фактор за двете состојби и  најчесто е нешто што ги поврзува.

[Поврзано: Што секој од нас би требало да знае за ДИЈАБЕТЕС?]

За жал, поради симптомите што најчесто се навистина благи или речиси непостоечки, луѓето често живеат со години со инсулинска резистентност и хиперинсулинемија.

Симптомите би можеле да се препознаат вкучуваат:

Хиперинсулинемијата се смета за ран индикатор или показател на поголеми метаболитички дисфункции. Ако ваквата состојба трае подолг период без никакво третирање, можни се повеќе компликации, како: дијабет тип 2, срцеви заболувања, Алцхајмер, одредени типови кацнер итн.

[Поврзано: Метаболен синдром – секој би требало да знае за овој поим!]

Дијагностицирање

Секој што ги има горенаведените симптоми или спаѓа во одредена ризична категорија, треба соодветно да се провери.

Ризичните категории би биле луѓе со прекумерна телесна тежина, жени кои страдаат од проблеми со полицистични јајници, пациенти со покачен крвен притисок, нарушен липиден профил, висока урична (мочна) киселина итн. Што порано се открие, хиперинсулинемијата е полесна за третирање и ризиците за компликации се минимални.

[Поврзано: Начин на живот и полицистични јајници]

Дијагностицирањето оди преку крвни тестови. Всушност се мерат нивоата на инсулинот и глукозата во крвта. Исто така, хиперинсулинемијата може да се дијагностицира и преку рутинските крвни тестови за дијабет и слични состојби.

[Поврзано: HbA1c или тримесечен просек – извонредно важен тест кај дијабет!]

За нормални нивоа на инсулин се сметаат оние под 25 mIU/L при гладување. Ако имате постојано повисоки нивоа од споменатото, дури и при гладување, веројатно се работи за хиперинсулинемија.

Кои се добрите вести?

Како што и претходно споменавме, хиперинсулинемијата можеме да ја сфатиме како последен предупредувачки знак за итно потребни промени во животниот стил. Со практикување на здравите животни навики, во огромна мера може да се подобри сиутацијата со овој проблем, па дури и да се надмине (секако во зависност од коренот на проблемот). Впрочем, тоа е повеќепати покажано со нашите искуства.

На следниот линк, прочитајте ги искуствата на една пациентка: Хиперинсулинемија – Искуство со Д-р Митов!

Всушност, добрите вести би биле – Работите се во наши раце!

Во кратки црти, што е она што треба да го менуваме?

Идеалниот третман за хиперинсулинемијата ќе зависи од ,,потеклото” на самата состојба, дали е тоа прекумерна телесна тежина, инсулинска резистенција или нешто друго, како инсулинома или несидобластозис.

Како и да е, најчесто примарниот фокус на третманот се промените во начинот на живот, покрај некогаш и нужната фармаколошка терапија. Промените во животниот стил што треба да бидат направени се слични како и при дијабет тип 2.

  1. Редовна физичка активност

Низ истражувањата на оваа тематика се покажало дека физичката активност во голема мера ја подобрува состојбата со хиперинсулинемијата. Дополнително, јасно е дека вежбањето го забрзува процесот на губење вишок телесна тежина. Пред да почнете со практикување на одредена поинтензивна активност, задолжително консултирајте се со лекарот што ја следи вашата конкретна состојба.

[Поврзно: Важни принципи на слабеењето – Што треба, а што не треба да правите?]

Постојат неколку типови вежби што се особено корисни кога станува збор за подобрување на инсулинската сензитивност, односно искористувањето на овој хормон од клетките:

  1. Правилна исхрана

Заедно со редовната физичка активност, здравата исхрана е најважниот елемент во третирањето на хиперинсулинемијата. Главните совети би биле избегнување на храна со висок гликемиски индекс и особено храна со т.н. празни калории. Многу повеќе околу тоа што се празни калории, прочитајте во една од нашите претходни статии.

Целта на добрите програми за губење телесна тежина треба да биде поттикнувањето на трајни навики. Тоа не значи силна рестриктивност, напротив – познавање на што е тоа добра храна, а што лоша – некогаш може да се проба и од ,,лошата”, но тоа да биде исклучок, не правило.

[Поврзано: Што треба да знаете за поимот ГЛИКЕМИСКИ ИНДЕКС?]

Истражувањата даваа конзистентни податоци – Медитеранскиот начин на исхрана се покажува како најсоодветен и за оваа проблематика. Во кратки црти, тој се базира на: растителни протеини, мешунки, јаткасти плодови, риба, многу свежа храна – овошје и зеленчук, маслинки и ладно цедено маслиново масло, како и полнозрнести житарки.

[Поврзано: Кои се главните карактеристики на Медитеранската исхрана?]

Истото ова го покажуваат и нашите искуства – Хиперинсулинемијата може да биде сосема добро контролирана благодарение на промените во животниот стил, пред сè правилната исхрана и редовната активност.

Закажување консултација и повеќе информации за програмите за дијабет и предијабетична состојба на Д-р Митов, на следниот линк: Програма Дијабет и предијабетична состојба

 

Можно ли е покачениот КРВЕН ПРИТИСОК да биде прикриен?

Истражувањата и докторската пракса покажуваат дека е можно да имате т.н. прикриен висок крвен притисок. Што всушност значи прикриен висок крвен притисок?

Ова е феномен кој е спротивен на еден друг многу подобро познат медицински феномен – ,,хипертензија на белиот мантил”. Додека хипертензијата на белиот мантил претставува покачен  крвен притисок само при мерење во медицинска установа, заради анксиозноста која се јавува од самото присуство во болница и пред доктор, прикриениот крвен притисок е токму спротивното – при мерењето во установа тој е нормален, но во текот на денот е повишен.

Канадска студија

Една канадска студија на оваа тема е објавена во декември минатата година. Таа покажува дека вработените кои работат ,,седечка” работа, односно работа во канцеларија, повеќе од 49 часови неделно, имаат дури за 70% поголеми шанси за прикриена хипертензија од оние кои ја работат истата работа помалку од 35 часа неделно. Ова значи дека при работењето овие лица имале повишен крвен притисок, а тоа не можело да се утврди при медицински преглед, бидејќи во тој момент имаат нормален притисок.

Во оваа стидија 19% од 3500 испитаници веќе имале дијагностицирана хипертензија и примале соодветна терапија. Но, што е позагрижувачки, дури кај 13% од останатите била утврдена прикриена хипертензија.

Студија од САД

Една студија на истата тематика е изработена во САД, на Универзитетот Колумбија во 2016 година. Истражувањето подразбирало испитаниците да носат во текот на 24 часа во денот, специјално дизајниран медицински апарат за следење на крвниот притисок. Овој апарат давал податоци за крвниот притисок на секои 30 минути.

Испитувани биле 888 средовечни (во просек 45години), вработени луѓе од кои нешто повеќе од половината жени. Добиените резултати покажале дека дури 16% од испитаниците имале т.н. прикриен висок крвен притисок или маскирана хипертензија.

Истражувачите утврдиле дека ваквата појава била најчеста кај испитуваните мажи и кај испитаниците кои претходно имале состојба наречена прехипертензија или повишен крвен притисок (од 120-139 за горниот и 80-89 за т.н. долен крвен притисок). Според проценките на американските медицински институции, дури 25% од возрасните луѓе во САД имаат прехипертензија. За хипертензија или висок крвен притисок се смета секоја вредност над 140/90.

Студијата исто така утврдува дека младите испитаници со нормалана тежина имале поголема веројатност за повишен крвен притисок при мерењата во ова испитување отколку при мерењето во лекарската канцеларија.

Главната цел на овие истражувања била да се утврди колку медицинскиот систем е способен да ги забележи пациентите со ваква состојба. Сепак, водачот на студијата доктор Јозеф Шварц вели дека резултатите треба внимателно да се толкуваат. Внимателноста е потребна поради нужноста од испитувања на поразлични групи на луѓе во повеќе нивоа, потоа поради тоа што дел од резултатите можеби не се релевантни заради тоа што многу е можна реакција на стрес кај некои испитаници.

Стресот би можел да се јави поради самото присуство на апаратите за следење на крвниот притисок, 24 часа дневно. Исто така податоците од студијата не можат да бидат искористени во лекувањето на веќе дијагностицираните пациенти. Но, студиите на оваа тема се значајни поради превенција, односно предупредување на здравствениот систем дека постои појава на прикриена хипертензија.

Феноменот прикриена хипертензија и ризикот од неа

Присуство на феноменот прикриена хипертензија покажуваат и некои студии правени во минатото. Слично како и овие две студии, тие го утврдувале ваквиот феномен кај 10 до 40% од испитаниците. Многу е значајно што е утврдено дека дури половината од оние кај кои е утврдена прикриена хипертензија, подоцна развиваат хронична хипертензија.

Хипертензијата го зголемува ризикот од развивање на различни кардиоваскуларни заболувања, вклучително срцев и мозочен удар. Во САД, годишно умираат 82.000 пациенти поради хипертензија како примарен фактор.

Што можеме да направиме за превенција

Од наведените студии можеме да видиме дека и кај не толку возрасните, работоспособни мажи и жени, може да се јави хипертензија која е недијагностицирана, а претставува ризик за развој на низа заболувања. Тоа е така поради тоа што високиот крвен притисок најчесто доаѓа без симптоми. Затоа најдобра превенција (секако, покрај здравите животни навики) е честото мерење на крвниот притисок.

Мерењата може да ги направите и дома со едноставни дигитални апарати кои може лесно да се набават. Неколку мерења дневно се доволни, секако доколку забележите зголемувања, инаку доколку вредностите се најчесто нормални, можете да го мерите превентивно, еднаш неделно.

X
Добијте бесплатен пристап до нашиот неделен информатор