fbpx

ЧАДОТ од цигарите е вистинскиот проблем за здравјето, а не никотинот

Сите знаеме дека пушењето е штетно, но дали всушност знаеме која е главната причина за болестите поврзани со пушењето. За да го проверам Вашето знаење, Ве молам одговорете го следното прашање:

 

Која е основната причина за болести поврзани со пушењето?

а. Соединенија кои се создаваат при горењето на тутунот како катран и јаглерод моноксид;

б. Никотин кој доведува до зависност;

в. Не знам

 

Многумина одговорија дека никотинот е главната причина, но еве неколку помалку познати факти кои  докажуваат дека никотинот не е главниот причинител за болести поврзани со пушењето.

 

 

НИКОТИН – 10 ПОМАЛКУ ПОЗНАТИ ФАКТИ

 

,,Луѓето пушат поради никотин, а умираат од катран, позната изјава на познатиот британски психијатар, Мајкл Расел (1932-2009) кој се смета еден од пионерите во развој на концептот на намалување на штетите поврзни со пушењето.

Кога се споменува никотин, првото нешто што паѓа на ум е пушењето и како тоа влијае врз организмот. И тоа е така бидејќи никотинот е супстанца која предизвикува зависност и  не е без ризик. Но, она што е факт е дека многу луѓе поставуваат знак за еднаквост помеѓу никотинот и пушењето, а токму ова е многу погрешно. Во продолжение неколку факти кои разјаснуваат многу:

  1. Никотинот е природен алкалоид кој природно се наоѓа во сите растенија од фамилијата SOLANACEAE. Во оваа фамилија растенија спаѓа тутунот, но овде спаѓаат и модриот патлиџан, карфиолот, компирот, доматите, бамјите, чили пиперките, бабурите. Односно, никотинот е присутен во нашата исхрана, но во мали дози. Некои процени се дека луѓето секојдневно консумираат околи 1400 ng никотин преку вообичаената исхрана. Но, никотинот најмногу е присутен во тутунот чие латинско име впрочем е Nicotiana Tabacum.
  2. Што вели Американската агенција за храна и лекови (ФДА) за никотинот: ,,Повеќето луѓе знаат дека цигарите и другите производи кои содржат тутун создаваат зависност, но многу луѓе не ја разбираат улогата на никотинот во зависноста од тутун, болести и смрт. Никотинот е високо зависен и ги поттикнува луѓето да користат тутунски производи, но не е она што го прави тутунот толку смртоносен. Тутунот и чадот од тутун содржат илјадници материи. Токму оваа мешавина – не никотинот – предизвикува сериозни болести и смрт кај корисниците на тутун, вклучувајќи фатални белодробни заболувања, како хронично опструктивно белодробно заболување (ХОББ) и рак”.[1]
  3. Никотинот ја создава зависноста од пушењето, но тој не е примарен причинител за болестите поврзани со пушењето согласно голем број научни истражувања. Според законските ограничувања во Законот за тутун, цигарите не смеат да содржат повеќе од 1mg никотин. За да дојде до труење со никотин, пушачот треба без престанок да консумира 400 цигари или 20 пакувања една по друга.
  4. Никотинот може да стигне до човековиот организам преку белите дробови, устата или кожата. Согласно СЗО, никотинот од запалена цигара може да стигне до мозокот за 7 секунди. Кога се апсорбира, никотинот влегува во крвотокот и се пренесува во различни концентрации до сите ткива и органи, вклучувајќи го и мозокот каде доаѓа до активација на никотински ацетилхолински рецептори што резултира со чувство на задоволство, подобрување на расположението и ослободување на допамин, а ова предизвикува привикнување кај пушачите.
  5. Никотинот може да дејствува и како стимуланс и смирувачки, во зависност од околностите и количината која се внесува. Ова може да се објасни зошто некои пушачи велат дека цигарите им даваат енергија и ја стимулира нивната ментална активност, додека други тврдат дека пушењето им ја ублажува анксиозноста и ги релаксира.
  6. Кога пушачот ќе проба да се откаже од цигарите, недостатокот на никотин предизвикува појава на т.н. синдром на апстиненција кој вклучуваат интензивна желба за никотин, раздразливост, вознемиреност, депресија, нетрпеливост, проблеми со спиењето, немир, глад или зголемување на телесната тежина и потешкотии со концентрацијата.
  7. Но, никотинот ја создава зависноста, а токсините како катранот, јаглерод моноксид, бензен и слични други хемиски соединенија кои се присутни во чадот при горењето на тутунот ги предизвикуваат болестите од пушењето. Согласно Скот Готлиб, директор на ФДА во периодот од 2017-2019, никотинот е причината, но никотинот е и решението на проблемот со пушењето.
  8. Кога ќе се запали цигарата, тутунот гори на температура над 600 степени целзиусови, но за да се ослободи никотинот од тутунот доволни се минимум 250-300 степени. Со други зборови, никотинот може да биде ослободен и на други начини различни од пушењето. Токму на овој принцип се развиени алтернативни производи кои овозможуваат задоволување на потребата од никотин, но избегнување на чадот, односно на горењето на цигарите. Така впрочем е развиена никотинската лепенка од страна на Д-р Френк Ецкорн која е одобрена од страна на Американската агенција за храна и лекови.
  9. Производителиtе на цигари се повеќе се ориентираат кон развој на производи преку кои се избегнува процесот на согорување, намалувајќи ја штетата. Такви производи се уредите кои го загреваат тутунот, наместо да го горат. Такви се и електронските цигари каде никотинот е присутен во облик на течност кои може но и не мора да биде екстрахиран од тутун. Таков производ е и шведскиот снус кој всушност претставува тутун спакуван во кесички кои се користат за орална употреба. Некои од овие производи се присутни и на македонскиот пазар.
  10. Некои држави како Велика Британија, Шведска, Нов Зеланд и други ги препознаваат овие производи како дел од своите стратегии за намалување на пушењето и намалување на штетноста од пушењето. Шведска е земја со најмала инциденца на пушење во Европа од само 5%.

 

Најдобра одлука за пушачите е да се откажат целосно од пушењето. Ова е во интерес на нивното индивидуално здравје и добросотојба, но и на здравјето на околината. Имајќи предвид дека сме препознаени како нација на пушачи, Македонија треба да ги следи светските трендови, институциите треба да направат повеќе да се реши овој најголем здравствен проблем. Добри примери од светот има и не е тешко да се имплементираат.

[1] Nicotine: The Addictive Chemical in Tobacco Products | FDA

ПУШЕЊЕТО – здравствен проблем БРОЈ 1 во Македонија

Иако сме свесни за последиците од пушењето, тоа продолжува да биде главниот, број 1  здравствен проблем во државата. Истражувањата се многубројни, доказите се неоспорни, а сепак статистиката за бројот на пушачи и понатаму е загрижувачка.

Во резултатите од истражувањето на тинк-тенк организацијата „Аналитика“ и универзитетот во Чикаго, кои беа објавени во 2020 година, се наведува алармантна и застрашувачка статистика.

 

Загрижувачка статистика

 

Дури 48,4% од населението во нашата држава посегнува по цигарите и ваквата бројка нè прави лидери во регионот, но и во Европа. Покрај тоа, истражувањето покажало дека и над 30% од младите се пушачи. Ние се наоѓаме и високо на светската топ 10 листа на држави кои имаат највисок процент на население – пушачи.

Ваквите информации, особено кога ќе ги поврземе со фактот дека и како држава високо сме рангирани и по бројот на денови со екстремно загаден воздух, треба да го вклучи алармот и да биде поттик за промена.

Дополнително, штетноста од чадот од цигарите не ги засега само пушачите, туку и луѓето околу нив кои го вдишуваат чадот, наречени „пасивни пушачи“. Особено загрижувачки е ваквото „пасивно пушење“ кое се јавува кај децата. Родителите пушејќи близу до децата или во затворени простории ги изложуваат на штетните ефекти од чадот. Ризикот од појава на пневмонија, бронхитис и астма кај овие деца е зголемен како резултат на вдишувањето на чадот од цигарите.

 

Никотинот ја создава зависноста, а чадот не’ убива 

 

Со пушењето на цигарата – никотинот директно и многу брзо стигнува до мозокот. Привремено ни дава чувство на зголемена енергија, но со ослабнување на тој ефект, се осеќаме уморно и имаме потреба од повеќе никотин. Тој екстремно лесно преминува во „навика“, односно прави зависност кај пушачот, па затоа на луѓето им е толку тешко со откажувањето. Според некои рангирања, никотинот е на третото место во светот како најзависна супстанца.

Кај нас, во Центарот за јавно здравје, постои одделение за помош при одвикнување од пушењето, но информираноста кај луѓето за ваквото одделение е нажалост мала. Но, зошто пушењето продолжува да е главниот здравствен проблем во државата? Тој е сериозен здравствен проблем бидејќи засега огромен број од популацијата, а неговите штетни последици по здравјето се докажано многубројни.

Иако никотинот е тој кој е одговорен за зависноста, вистинската штета по телото ја прават супстанциите кои се ослободуваат при процесот на согорување на тутунот.

Пушењето доведува до низа на сериозни здравствени проблеми. Во прилог ќе одвоиме само дел од нив.

 

Некои од ризиците за појава на заболувања како резултат на пушењето се:

 

  1. Малигни заболувања на белите дробови –  над 80% од дијагностицираните малигни заболувања на белите дробови кај луѓето се поврзани со пушењето. Чадот од цигарите содржи илјадници штетни соединенија кои завршуваат првенствено во белите дробови, но на крајот се распространети и во целото тело.
  2. Појава на малигни заболувања на: грло, мочен меур, бубрези, црева, желудник, панкреас, црн дроб
  3. Кардиоваскуларни заболувања – никотинот делува врз крвните садови, стеснувајќи ги пришто се намалува протокот на крв во телото. Пушењето исто така ги ослабнува ѕидовите на крвните садови, го зголемува крвниот притисок и го зголемува ризикот од појава на тромбови.
  4. Појава на инсулинска резистентност – кај пушачите било потврдено дека поради ова доаѓа до зголемен ризик за појава на тип 2 дијабет.

 

Откажувањето не е лесно, но за тоа никогаш не е доцна

 

За откажувањето мора да имаме желба и мотивација. Не треба да чекаме да е предоцна и да се јават здравствените проблеми, па тоа да не натера да ги откажеме цигарите. Откажувањето не е лесно, но за среќа постојат помошни средства и експерти кои можат да ви помогнат. Не мора да се случи одеднаш и не секогаш успева од првиот обид, но важното е да продолжиме да се обидуваме. Интересно е што нашето тело секогаш има механизми со кои ја санира штетата која е направена, па по одреден период по откажувањето, набројаните ризици за заболувања се намалуваат, а вие ќе се осеќате подобро и поздраво.

 

Почнуваме со континуирана кампања на порталот на Д-р Митов со цел постојана едукација и борба со пушењето. Во следниве месеци, ако треба и години, редовно ќе ве информираме за ризиците од пушењето и што може да се направи на патот кон откажување на цигарите.

 

 

X