fbpx

4 начини како водата ни помага да СЛАБЕЕМЕ!

Летните горештини секојдневно нè потсетуваат колку сме зависни од едноставната, безбојна и безмирисна  течност – водата

Не залудно честопати ја слушаме фразата ,,Водата значи живот!”.

Сите знаеме дека околу 60% од нашето тело е составено од вода и таа има своја улога речиси во секоја телесна функција. Колку подобро сте хидрирани, толку организмот поефикасно ги завршува своите ,,задачи” – од оние во однос на размислувањето, па сè до согорувањето на вишокот маснотии.

 

[Поврзано: Што се случува со нашето тело кога не пиеме доволно вода?]

 

Во продолжение, многу повеќе токму околу пиењето вода и согорувањето на маснотии, односно процесот на слабеење.

 

Водата го поттикнува и помага процесот на слабеење!


Научните истражувања велат дека водата може да помогне при слабеењето на повеќе начини, како на пример: супресирање на апетитот, забрзување на метаболизмот, олеснување на вежбите, нивна поголема ефикасност итн. Секој од овие фактори си има своја значајна улога во процесот на слабеење.

 

Како и да е, многу е значајно да се каже дека намалувањето на килограмите е комплексен процес кој зависи од бројни фактори. Само еден важен дел е исхраната, односно храната и пијалоците. Не постојат магични намирници што ќе нè ослободат од килограмите, туку збир на здрави продукти кои ако правилно се дозираат и комбинираат, ќе имаме успешен процес на слабеење.

[Поврзано: Важни принципи на слабеењето – Што треба, а што не треба да правиме?]

 

4 начини според кои водата ни помага да слабееме

 

  • Водата е природен намалувач на апетитот

Телото не ја користи водата како извор на енергија, па таа има точно 0 калории. На овој начин, водата не допринесува кон калорискиот суфицит, односно неопходниот предуслов за зголемување на телесната тежина.

Кога ќе почувствувате глад, првиот импулс е наоѓањето храна. Но, според истражувањата, тој ,,глад” во повеќе од половината случаи е во суштина жед.

 

Значи, жедот што е причина за лесна дехидратација, многу често од нашиот мозок може да биде протолкуван како глад. Така, пиејќи вода, можеме значително да делуваме на намалувањето на апетитот.

 

[Поврзано: Што најдобро ја гаси жедта – вода или сокови?]

 

Дополнително на тоа, водата поттикнува заситување и преку поттикнувањето на чувство на полн стомак, што праќа сигнал до мозокот за заситеност.

 

[Поврзано: Кој е тој хормон на СИТОСТА и зошто е толку важен?]

 

Постојат податоци според кои пиењето вода непосредно пред оброкот, може да помогне за помал внес на храна. Едно истражување од 2016-тата година, вели дека луѓето што пијат две чаши вода пред оброкот, внесуваат 22% помалку калории, од оние што не го прават тоа. Околу 2 чаши вода е мерката што се смета дека може да му ,,сигнализира” заситеност на мозокот.

 

Но, ни остана да споменеме уште еден, можеби и клучен начин според кој водата може силно да придонесе кон слабеењето – намалената потреба за газирани пијалаци и различни други засладени и незасладени калорични сокови. Која е и колкава е опасноста од навиката за пиење сокови, прочитајте во една од нашите претходни статии, со кликнување тука.

 

[Поврзано: Горката вистина за благите сокови!]

 

Едно истражување покажува дека жените со прекумерна телесна тежина што ги замениле слатките пијалаци со вода, имале далеку поуспешен процес на слабеење. Истото не е утврдено во целост за лицата што пиеле други пијалаци со засладувачи без калории.

 

[Поврзано: 10 најчести адитиви присутни во секојдневните намирници]

 

  • Пиењето вода го забрзува метаболизмот

Постојат податоци што велат дека пиењето вода го стимулира нашиот метаболизам и трошењето енергија, помагајќи го на тој начин слабеењето.

Едно истражување од 2013-та година ни дава интересни податоци. Имено, 50 девојки со вишок килограми, во рок од 8 недели пиеле по 2 чаши вода пред секој од 3-те оброци во денот. Резултатите на крајот покажале губење на телесната тежина, но и подобра телесна композиција, односно пропорција маснотии:мускул.

 

Објаснувањето на овие процеси веројатно лежи во тоа што водата ја стимулира термогенезата или создавањето топлинска енергија во телото, особено кога тоа е изладено. Организмот треба да троши енергија за да ја загрее внесената течност до телесната температура, а што повеќе енергија се троши, тоа ни е побрз метаболизмот (процесите преку кои, меѓуостанатото, телото ја конвертира храната во енергија).

 

  • Водата е есенцијална при физичката активност

Здравото слабеење практично е невозможно без навика за редовна физичка активност.

 

Водата е есенцијална за организмот при вежбањето: Таа ги растворува електролитите, односно минералите, како натриум, калиум и магнезиум и ги дистрибуира низ телото. Овие минерали ги поттикнуваат мускулни контракции, неопходни за било какво движење.

 

[Поврзано: 6 лесни совети за ЕЛЕКТРОЛИТЕН БАЛАНС!]

 

Електролитниот дисбаланс може да води кон грчеви и многу други проблеми поврзани со вежбањето, но и општото здравје. Повеќе на оваа тема, прочитајте во нашите претходни статии.

 

Кога мускулните клетки се дехидрирани, тие почнуваат да ги разградуваат протеините (во суштина мускул) многу побрзо, а мускулното ткиво се гради доста поспоро, па вежбањето е помалку ефективно и ефикасно.

 

Дополнително, телото многу побрзо губи течности во текот на вежбањето, бидејќи создава топлина распределена по површината на телото, а потта е задолжена за нејзино неутрализирање, односно ладење.

 

[Поврзано: Дали повеќе потење значи повеќе слабеење?]

 

Доволното хидрирање овозможува соодветно одржување на волуменот на крвта, што го оптимизира ширењето на крвните садови на површината на кожата. Ваквата ситуација обезбедува поефикасно ослободување на создадената топлина.

 

На крајот, доволното пиење вода е многу значајно и за одржувањето на енергетските нивоа, во текот на самото вежбање, но и во однос на еланот за вежбање. Пиењето вода е од голема помош во борбата со хроничниот замор.

 

[Поврзано: Вежбање на повисоки температури – безбедно и правилно]

 

  • Телото има потреба од вода во процесот на ,,согорување” маснотии

 

Зголемениот внес на вода ја зголемува липолизата, односно процесот во кој организмот ги согорува маснотиите за добивање енергија. Ова се вели во еден труд (базиран на повеќе претходно спроведени анимални студии), објавен во 2016-тата година во Frontiers in Nutrition.

Истражувачите велат дека не се сигурни за механизмот според кој ова е можно, но дури и полесните типови на дехидрираност, ја намалуваат липолизата, што може да биде резултат на одредени хормонски промени.


Корисни совети како подобро да хидрираме и да си ја направиме водата поприфатлива

 

  • Не чекајте да бидете жедни за да пиете вода – кога сте жедни, веќе сте дехидрирани до одреден степен. Затоа направете си навика за пиење вода во одредени делови од денот, најдобар избор е постојано покрај себе да имате шише со вода, особено во летниот период.
  • Урината е добар индикатор за дехидрираност – што е потемна, тоа значи дека имате поголем недостаток од вода. Повеќе на оваа тема прочитајте тука.
  • Јадете повеќе свежа храна – свежата храна најчесто е со над 90% содржина на вода.
  • Внимавајте на внесот на кофеински пијалаци и алкохол – тие се т.н. диуретици, односно придонесуваат за поинтензивно губење на течностите од телото. Доколку имате редовна навика за пиење кафе, зголемете го внесот и на вода.
  • Внимавајте на внесените количества вода преку одредени апликации – особено погодно за помладите
  • Намалете го внесот на високо-протеинска храна (животинска) – оваа храна ,,троши” повеќе вода од организмот.
  • Доколку навистина не ви оди со пиењето вода, обидете се во неа да додадете и лимон – може и некои други билки, кои ќе ви ја направат водата попријатна и освежителна за консумирање.

Teшко дека може да се одреди точното количество на вода која треба да биде консумирана во еден ден, генерално за сите луѓе. Тоа зависи од многу фактори, како: самата индивидуа, тежината, климата, физичката активност и многу други.

Сепак, според повеќето релевантни институции кои се занимаваат со исхраната, најмалото количество вода кое треба да го консумираат мажите е најмалку 2 литри на ден, додека жените нешто помалку од тоа. Овде не е вклучена и водата од другите намирници, во кои скоро редовно е присутна.

Повозрасните лица и децата се во поголем ризик од дехидратација. Исто така, под зголемен ризик се и луѓето кои живеат во многу топли и влажни климатски услови и оние кои се потат повеќе од вообичаено. Затоа, споменатите групи на луѓе треба да бидат особено внимателни.

 

Храна што може да предизвика ДИЈАРЕА

Дијареата е особено чест здравствен проблем, особено во периодот на летото.

Таа се дефинира како состојба во која се нарушени процесите во дигестивниот систем, што резултира со најмалку 3 течни столици во текот на еден ден. Но, дијареите најчесто се проследени и со повеќе типични симптоми, како непријатна стомачна болка, грчеви, гадење и повраќање, температура итн. Сите овие симптоми водат кон значително губење на течностите во организмот.

[Поврзано: Што се случува со нашето тело кога не пиеме доволно вода?]

 

Во претходните статии зборувавме поопшто за овој проблем, денес нешто повеќе околу тоа како да ги идентификувате најчестите прехранбени продукти што ви создаваат дијареа.

Дигестивниот систем може да стане почувствителен со текот на времето

 

Како што старееме, многу е веројатно нашиот дигестивен систем да станува посензитивен на одредени типови храна или пак на одредени начини на подготовка на храната. Иако некогаш сте можеле многу лесно да се ,,справите” и со најлутата храна, можеби денес само една лута пиперка ви создава целосна драма во дигестивниот систем – нелагодност и неправилна, водена столица.

 

[Поврзано: КОНЕЧНО – Кој начин на ГОТВЕЊЕ ги УНИШТУВА хранливите материи? А кој не?]

 

Иако поретко, дијареата може да биде симптом на одредено посериозно заболување или несакан ефект од лекарства. Како и да е, ваквата дијагноза најчесто е директно предизвикана од храната.

 

[Поврзано: Што покажува обликот на вашата столица за вашето здравје?]

 

 

Потенцијални поттикнувачи на дијареа

  • Шеќери

Шеќерите поттикнуваат извлекување на вода и електролити од дигестијата, што води кон намалена цревна перистатика или подвижност на цревата. Внесувајќи поголеми количества храна богата со шеќер, можеме да си предизвикаме проблеми со дијареата.

 

[Поврзано: Зошто е подобро да се пие вода, пред сите други шеќерни пијалаци?]

 

За еден од главните виновници во оваа насока се смета шеќерот фруктоза, кој природно се наоѓа во повеќе овошки, како праски, сливи, цреши, јаболки итн. Овој шеќер вештачки се наоѓа и во одредена храна, но и во повеќе пијалоци, како газирани сокови и џусови.

 

Истражувањата вела дека дури 75% од луѓето што ќе внесат од 40 до 80g фруктоза во текот на еден ден, ќе добијат дијареа. Шеќерите и сложените јаглехидрати на одредени продукти, исто така можат да водат кон дијареа: кромид, лук, мешункии, мед и одредени јаткасти плодови, како ‘фстаци, индиски ореви и слично.

 

Други чести поттикнувачи на проблемите со дијареа: засладувачки или шеќерни алкохоли, како сорбитол, манитол и ксилитол. Тие најчесто се сретнуваат во гумите за џвакање, во различни колачиња и слатки и одредени медикаменти.

 

 

  • Млечни производи


Најголемиот дел од нив содржат лактоза, односно млечен шеќер. Голем дел од популацијата има силни тешкотии во дигестирањето на лактозата, што може да води кон дијареа.

Млечни продукти на кои особено треба да обрнете внимание: свежо и пастеризирано млеко, различни типови сирења, особено помасните, сладолед и останати високо-масни млечни продукти.

 

Како исклучок може да се сметаат јогуртите и кефирот. Тие дури можат да бидат и од корист.

 

[Поврзано: Што треба да знаете за лактозната интолерантност?]

 

 

  • Пржена и високо-масна храна

 

Голем дел од луѓето имаат проблеми со дигестирањето на храна со висока содржина на маснотии. Кога масната храна не се апсорбира соодветно во дигестијата, таа преминува во дебелото црево и од присутната микрофлора се дигестира до слободни масни киселини, предизвикувајќи секретирање одредени течности во дебелото црево, што можат да бидат тригер за дијареа.

 

[Поврзано: Пржена храна – Сите знаеме дека е особено лоша, но дали знаеме зошто?]

 

 

  • Лута храна

 

Лутите сосови можат да ја ,,замаскираат” масната содржина на храната. Лицата со посензитивна дигестија треба да внимаваат на количните лута храна. Преголемите количества лута храна можат да предизвикаат чувство на горење во пределот на ректумот.

 

[Поврзано: 5 практични совети за олеснување кај ХЕМОРОИДИ!]

 

 

  • Кофеин

 

Кофеинот ја забрзува дигестијата и претставува потенцијална причина за дијареа.

 

Може да се најде во кафето, различни чаеви, чоколадо, повеќе газирани пијалоци и во продукти збогатени со чоколадо или кафе.

 

[Поврзано: Зошто е подобро кафето да се пие ПОСЛЕ, а не ПРЕД доручекот]

 

 

Хроничните проблеми со дијареата можат да нè направат социјално анксиозни!

 

Експертите советуваат идентификување на храната и пијалоците после чие консумирање имаме проблеми. Водење на дневник со вакви продукти е одличен старт.

Хроничните проблеми со дијареата можат значително негативно да се одразат врз општиот квалитет на живот, дури и ако не се работи за посериозни симптоми. Нивната непредвидлисвост и ургентност, може да нè направи социјално анксиозни.

 

За жал, честопати поради срам и несигурност, ваквите проблеми не се комуницираат со соодветниот лекар специјалист. Проблемите со хронична дијареа мораат да бидат искомуницирани со стручно лица, посебно ако се придружени и со други симптоми, како намален апетит и губење на телесна тежина.

 

Многу повеќе околу причините, начините како да си помогнеме и општо околу дијареата, прочитајте во една од нашите претходни статии, под наслов: Летото е сезона на ДИЈАРЕА – што треба да знаете?

 

Два брзи и интересни рецепти со ориз

Оризот е многу значаен дел од исхраната на многу луѓе ширум светот. Постојат разни негови видови и различни начини на употреба, па во зависност од тоа, тие можат да варираат во вкусот и хранливоста.

Главните два типа на ориз во светот, па и кај нас се: интегралниот и белиот ориз. Двете намирници потекнуваат од истото зрно, но белиот ориз минува низ повеќе степени на рафинирање и процесирање. Интегралниот ориз може да се смета за полнозрнеста храна. Тој е лесен за подготовка и може да се искомбинира во многу рецепти.

 

Нутритивна вредност

Нутритивната вредност на интегралниот ориз (200g) е:

  • 245kcal
  • 5,5g протеини
  • 1,9g масти
  • 51,7g јаглехидрати
  • 3,2g растителни влакна

Дополнително, содржи фолна киселина, железо и низа други витамини и минерали.

 

Рижото со праз и грашок

 

За подготовка на овој рецепт потребни ќе ви бидат околу 35 минути и истиот е доволен за 4 порции.

 

Потребни намирници:

  • Околу 200g ориз (по можност интегрален)
  • Околу 1300ml растителен бујон
  • 1-2 китки праз
  • 2-3 главици кромид
  • Малку маслиново масло
  • Околу 250-300g смрзнат грашок
  • Околу 200ml крем за готвење (хопла)
  • Околу 100g урда
  • Малку соја сос по желба
  • Сол и бибер
  • Малку свеж босилок и магдонос

 

Начин на подготовка:

1 . Празот и кромидот исецкајте ги и пропржете ги на тавче со маслиново масло околу 5 минути. Кога ќе омекнат, додадете го оризот и гответе уште околу 2-3 минути.

2 . Додадете ¾ од растителниот бујон. Оставете смесата да се готви околу 20 минути, односно додека оризот не е сварен. Доколку ви е потребно повеќе течност, слободно додадете обична вода или бујон.

3 . Кога оризот ќе се свари, тргнете го садот од оган и кон него додадете ги грашокот, хоплата, урдата, соја сосот, магдоносот и босилокот. Добро промешајте и повторно вратете го садот на оган. Гответе дополнителни 5-7 минути. Зачинете со сол, бибер и зачини по желба. Послужете со свежа, сезонска салата.

 

Ориз со наут на медитерански начин

 

За подготовка на овој рецепт ќе би бидат потребни околу 20-25 минути и истиот е доволен за 4 порции.

 

Потребни состојки:

  • 2-3 лажички маслиново масло
  • 1 главица кромид, исецкана
  • 2-3 чешниња лук, ситно исецкани
  • Околу 200g интегрален ориз
  • 1 конзерва сварен, подготвен наут
  • Малку сушено оригано и свеж магдонос
  • 700ml растителен бујон
  • Сок од еден лимон
  • Малку сол и бибер

 

Начин на подготовка:

1 . Во тавче со маслиново масло, пропржете го кромидот неколку минути. Кога ќе омекне, додадете го исецканиот лук и динстајте уште 1 минута. Потоа додадете го оризот и зачинете со малку сол, бибер и оригано.

2 . Потоа додадете го бујонот, наутот од конзерва и сокот од лимонот. Додадете го и магдоносот. Гответе околу 15 минути, односно додека оризот не се свари. Повремено промешувајте.

3 . Послужете со малку фета сирење или урда, како и со вкусна, летна салата од домати и краставици.

Поспаност по јадењето? – Овие намирници ќе ви помогнат да останете будни и енергични

Преку сè повеќе статии на нашиот блог се обидуваме да ја потенцираме важноста на добриот и квалитетен сон. Исто така наречена и „хигиена на спиење“, практикувањето на редовен, долг и квалитетен сон има огромно влијание врз нашето ментално и физичко здравје. Но, понекогаш потребата од сон доаѓа во несоодветен период и покрај тоа што сме спиеле доволно минатата ноќ. Најчесто ваквата потреба од дремка доаѓа по главниот, обилен оброк, па се чувствуваме мрзеливо, поспано и без енергија и концентрација. Ова може особено да е проблематично доколку сме на работа или пак нé очекуваат уште бројни обврски во текот на денот. Но, постојат одредени намирници кои може да ни помогнат да го задржиме фокусот и да го избегнеме чувството на поспаност и замор по оброкот.

 

Зошто ни се приспива по обилен оброк?

 

Некои истражувања сметаат дека луѓето се чувствуваат уморно и поспано по оброкот, бидејќи во телото доаѓа до создавање на серотонин. Тој има клучна улога во регулирањето на расположението кај луѓето, но и на циклусот на спиење. Дополнително, храна која е богата со протеини и јаглехидрати се смета дека повеќе влијае на „поспаноста“ отколку другите нутриенти.

Токму аминокиселината триптофан, која се наоѓа во многу намирници кои се богати со протеини, помага при создавањето на серотонин во телото. Таа се смета за заслужна за потребата од дремка по обилни протеински оброци, пример мисиркино месо.

Покрај ова, самата количина на внесена храна има улога во нивото на енергија по оброкот. По поголеми оброци потребата од спиење е поголема и нивоата на енергија значително се намалени. Доколку со нив е вклучен и алкохол, поспаноста е дополнително нагласена.

 

Како да ја избегнеме поспаноста по јадењето?

 

Ваквиот пад во нивото на енергија може да е проблематично и непосакувано за многумина. Една студија од 2017 година ги проучувала ефектите на јадењето врз потребата од сон кај работници кои работеле ноќна смена. Оние кои јаделе во текот на ноќта имале поголема потреба за сон, наспроти работниците кои не јаделе.

Некои општи совети за помала поспаност по оброкот се:

  • Јадење почесто и во помали количини – внес на здрава ужинка на неколку часа може да ни помогне да сме заситени, а сепак да имаме високо ниво на енергија.
  • Добра хигиена на спиење – доколку веќе имаме недостаток од сон, јадењето може навистина да го нагласи тоа и да се чувствуваме изморено и без енергија
  • Раздвижување – по оброкот, мала прошетка или било какво раздвижување може да ни помогне да не се чувствуваме уморно
  • Избегнување на алкохолот со оброците

 

Намирници кои ќе ви помогнат да останете будни и фокусирани

 

1 . Зеленчук

Зеленчукот најчесто содржи поголеми количества на растителни влакна. Тоа го прави намирница за која е потребно повеќе време за дигестија. Тоа значи дека тој нема нагло да ви даде големо количество на енергија, која брзо ќе опадне и вие ќе се чувствувате уморно и поспано. Зеленчуците се исто така и одличен извор на разни микронутриенти кои имаат клучна улога во нашето здравје.

 

2 . Јаткасти плодови и семиња

Ваквите намирници се добар извор на здрави, омега-3 масни киселини. Тие се исклучително важни и допринесуваат кон нормална функција на мозокот. Некои студии покажуваат дека ниските нивоа на омега-3 масни киселини се поврзани со влошена меморија и способност за учење. Некои студии пак покажуваат дека овие масти ги подобруваат и олеснуваат симптомите на депресија и анксиозност. Добар извор на овие масти се намирниците: оревите, лененото семе, чиа семето и некои типови риба – првенствено лососот

 

3 . Овес

Овесот во комбинација со некое семе и овошје претставува една од најдобрите опции за појадок. Богат е со комплексни јаглехидрати и растителни влакна. Тоа го прави овесот одлична намирница за подобрена дигестија, но и како извор на енергија која стабилно и континуирано ќе биде ослободена во текот на денот. Брз е за подготовка и е одличен како опција за појадок но и ужина во текот на денот.

 

4 . Зелен чај

Иако зелениот чај содржи кофеин, всушност друга состојка е заслужна за енергијата која ја дава овој напиток. Тој содржи аминокиселина наречена л-теанин, која се смета дека има релаксирачко и смирувачко дејство на мозокот, без притоа да предизвика поспаност и замор. Л-теанин аминокиселината е поврзана и со создавањето на одредени соединенија во мозокот, како серотонин и допамин кои се заслужни за расположението, спиењето, емоциите и стресот.

 

5 . Кафе (кофеин)

Кофеинот претставува природно присутен стимулант кој се наоѓа во разни растенија и нивните семиња. Тој може да се сретне во разни чаеви и кафиња, а исто така е присутен и во многу сокови и енергетски пијалоци. Сепак, можеби најдобро познат и најчесто користен извор на кофеинот е кафето. Се смета дека околу 85% од популацијата ширум светот внесува кофеин преку некоја намирница.

Кофеинот помага при поспаноста така што се врзува за рецептори во мозокот, кои инаку би се поврзале со соединение наречено аденозин. Ваквото присуство на аденозинот кај овие рецептори е она што предизвикува чувство на поспаност и замор. Кога кофеинот го заменува аденозинот на овие места во мозокот, поспаноста е намалена.

Сепак, количеството и периодот од денот кога се внесуваат кофеински напитоци е доста важно, бидејќи истите може да го нарушат сонот во текот на ноќта.

 

6 . Гума за џвакање

Оваа метода се смета за ефикасна во одржување на концентрацијата и фокусот кога сме уморни. Студија од 2011 година ја покажала ефикасноста на гумата за џвакање, односно на ефектот на движење и користење на вилицата при џвакањето. Тоа ја поттиснува поспаноста и го подобрува фокусот. Дополнително, бројни студии ја проучиле и потврдиле ефикасноста на гумите за џвакање врз когнитивните функции.

.

 

Совети и вежби за подобар тренинг при АСТМА

Астмата се смета за една од најчестите хронични заболувања кај децата. Таа навистина може да го отежни секојдневниот живот, а особено може да е проблематична кај луѓето кои сакаат да спортуваат и вежбаат. Но, со правилниот пристап и со практикување на соодветни вежби, луѓето со астма може да имаат редовен и лесен режим за физичка активност.

 

Што претставува астмата и кои се нејзините најчести симптоми?

 

Астмата претставува хронична состојба што може да се јави кај деца, но и кај возрасни. Таа се манифестира со стеснување на дишните патишта предизвикано од нивно воспаление. Најчестите симптоми на астмата се: кашлање, плитко дишење, отежнато дишење и чувство на затегање во градите. Ваквите симптоми се наизменични, односно најчесто се полоши за време на вечерните часови и при вежбањето. Покрај тоа, дополнителни околности кои може да ги влошат симптомите на астма се: настинка, прашина, чад, издувни гасови, метеоролошки промени, полен, животински влакна или пердуви, силни мириси и сл.

 

Ефектот на астмата врз секојдневниот живот

 

Астмата често се смета за состојба која ретко или закаснето се дијагностицира и која често несоодветно се третира. Ова е особено нагласено во помалку развиените држави. Луѓето кои имаат несоодветна терапија, а страдаат од астма, може да имаат низа на секојдневни проблеми и потешкотии. Тие може да имаат нарушен сон, ниско ниво на енергија, влошена концентрација и сл. Покрај тоа, астмата може да ја намали способноста за извршување на одредени физички активности, а особено може негативно да влијае врз навиките за вежбање.

Како најчести фактори кои може да ја предизвикаат појавата на астма се:

  • Генетика и фамилијарна историја
  • Постоење на други алергии (како егзема или ринитис)
  • Живеење во урбанизирана средина
  • Одредени состојби во раните години од животот (ниска телесна тежина при раѓање, предвремено раѓање, изложеност кон чад од цигари, изложеност кон загаден воздух)
  • Прекумерната тежина ја зголемува шансата за појава на астма

 

Астмата и физичката активност

 

Физичката активност во одредени случаи може да ги влоши симптомите на астма и во тој случај станува збор за состојба која се нарекува астма предизвикана од вежбање или бронхоконстрикција предизвикана од вежбање. Ваквата состојба може да се јави дури и кај луѓе кои не страдаат од астма. Таа може навистина да ги предомисли и обесхрабри луѓето да практикуваат било каква физичка активност. Но, постојат одредени правила и вежби кои ќе им помогнат на луѓето со  ваквата состојба да имаат редовна рутина на вежбање. Дури се смета дека редовната активност може да допринесе кон подобро здравје на белите дробови и всушност да ги намали и подобри симптомите на астма. Клучот лежи во правење на правилни вежби, во правилни интервали и интензитет.

Со текот на времето, вежбањето може позитивно да влијае на:

  • Нашата кондиција
  • Намалување на воспалителните процеси во телото
  • Подобрување на капацитетот на белите дробови
  • Кардиоваскуларното здравје

 

Најдобрите вежби за луѓето со астма

 

 1 . Пливање

Пливањето се смета за една од најдобрите и најпрепорачливи вежби за луѓето кои страдаат од астма. За разлика од други типови физичка активност, тоа има помали шанси да ги влоши или „активира“ симптомите на астма. Се смета дека тоа е поради влажниот, топол воздух кој го вдишуваме при пливањето. Сепак, треба да се внимава доколку пливањето е во силно хлорирани базени, бидејќи тоа може да предизвика несакани ефекти.

 

2 . Пешачење

Пешачењето е активност која е со низок интензитет и како таква претставува одлична опција за луѓето со астма. Toa е нежно кон телото и дишните патишта и многу ретко може да предизвика проблеми и влошување на симптомите на астма. Најдобро и најпрепорачливо е прошетките да се надвор кога е малку е потопло. Сувиот, ладен воздух може да ги „активира“ симптомите. Исто така, избегнувајте пешачење во периодите кога има премногу полен и други честички кои може да ги иритираат дишните патишта и да ја влошат состојбата.

 

3 . Возење велосипед

Повременото возење на велосипед со лежерно темпо може да биде исто одличен начин за раздвижување. Како и пешачењето, возењето велосипед е мека и нежна вежба – кон телото, но и кон дишните патишта.

 

4 . Вежби со краток и „експлозивен“ интензитет

Доколку го сакате трчањето, најдобро можеби е тоа да биде во спринтови, односно трчање на кратки растојанија, но со забрзано темпо. Трчањето со умерено темпо на подолги патеки може да не е најдобра идеја за луѓето со астма, бидејќи истото трае подолго и бара константен напор.

Покрај трчањето, слични активности кои може да се практикуваат се: гимнастички вежби, одбојка, фудбал или било каков спорт што нема да не изложи на долг и константен напор.

 

Покрај набројаните вежби, некои останати корисни совети за луѓето со астма кои сакаат да вежбаат се:

 

  • Користете инхалатор пред вежбањето
  • Загрејте се пред вежбањето и истегнете се на крајот од истото
  • Кога е надвор ладно, користете марама или шал за да ги покриете носот и устата
  • Внимавајте при изложувањето на полен или загаден воздух
  • Избегнувајте спортови со континуиран напор
  • Правете паузи кога и да ви е потребно

Поврзаноста меѓу пушењето и телесната тежина

Иако сме свесни за последиците од пушењето, тоа продолжува да биде главниот, број 1 здравствен проблем во државата. Дури 48,4% од населението во нашата држава посегнува по цигарите и ваквата бројка нè прави лидери во регионот, но и во Европа.

Покрај тоа, истражувањата покажуваат дека и над 30% од младите се пушачи. Ние се наоѓаме и високо на светската топ 10 листа на држави кои имаат највисок процент на население – пушачи.

Интересно е што дел од пушачите ја поврзуваат телесната тежина со штетната навика на пушење. Според некои, откажувањето на цигарите доведува до неизбежен раст во телесната тежина, но дали е тоа секогаш така?

 

Како се пушењето и телесната тежина поврзани?

 

Покачувањето на телесната тежина по откажувањето од цигарите може дополнително да ги обесхрабри и премисли луѓето. Истражувањата покажуваат дека луѓето кои се пушачи и имаат прекумерна телесна тежина имаат поголема тенденција да додадат килограми по откажувањето, наспроти луѓето кои се пушачи но имаат нормална телесна тежина.

Некои статистики покажуваат дека луѓето кои имаат зголемување во телесната тежина по откажувањето, во просек додаваат околу 2,2 до 4,5 килограми. Постојат повеќе причини за ваквиот феномен, а едната од нив е начинот на кој никотинот влијае на телото.

Имено, никотинот се смета за супстанца која го забрзува метаболизмот и проценките се дека поради тоа, тој ја зголемува дневната потрошувачка на калории за 7-15%. Покрај тоа, цигарите го намалуваат апетитот, а и служат како дистракција и навика. По нивното откажување, апетитот се зголемува, а луѓето како некој вид на алатка за пополнување на времето може да се насочат кон храната.

Но, ваквата појава не е застапена кај сите луѓе кои се откажуваат од цигарите. Првичните 3 месеци се сметаат за најкритични и луѓето обично тогаш внесуваат повеќе храна. Но, некои анализи покажале дека по 12 месеци, дел од пушачите ги изгубиле додадените килограми, а дел од нив (16-21%) дури и ја намалиле телесната тежина.

 

Како подобро да се контролира телесната тежина по откажување од пушењето?

 

Далеку поважно е фокусот да биде насочен кон откажувањето, отколку кон потенцијалното покачување на телесната тежина. Придобивките од откажувањето се далеку поголеми и побројни, а дополнителните килограми можат лесно и здраво да се отсранат. Совети кои можат да помогнат при регулација на телесната тежина при процесот на откажување од цигарите се:

 

  • Во периодот кога имате потреба од цигара, имајте при рака гума за џвакање или некаков јаткаст плод или здрава „грицка“. Ваквите намирници ќе служат како дистракција за рацете, а гумата за џвакање ќе ви помогне да го намалите внесот на храна.
  • Вложете ги заштедените пари од купувањето цигари на здрави и вкусни намирници кои се ниско калорични, а се погодни за секојдневно, често „грицкање“. Семки од сончоглед или тиква се одличен пример за вакви намирници.
  • Бидете физички активни. Вежбањето помага со регулацијата на телесната тежина, но исто така помага и при откажувањето на зависноста од цигари. Тоа исто така допринесува кон подобро расположение и може да помогне со непријатните симптоми при откажувањето.
  • Подгответе си ги однапред оброците со цел да се справите со евентуалните ненадејни потреби од храна. Доколку знаете дека дома ве чека вкусен, зготвен ручек, најверојатно ќе ја прескокнете нездравата ужинка која моментално ја мислите.
  • Не се изгладнувајте. Често практикувајте здрави грицки и насочете се кон храна која е пониско калорична, а ве држи сити подолго. Таквата храна најчесто е онаа која содржи сложени јаглехидрати, протеини и здрави масти. Полнозрнести житарки, овошје, зеленчук, семиња и јаткасти плодови се одлични намирници за извор на нутриенти и за подолго чувство на заситеност.
  • Практикувајте редовен и квалитетен сон. Недоволниот сон доведува до поголема склоност кон внес на нездрава, високо калорична храна, која е богата со масти и шеќери.

 

Придобивките од откажувањето се далеку поголеми од можните неколку килограми плус

 

Откажувањето на цигарите е тежок процес, кој бара посветеност и решителност. Не треба да дозволиме истиот да го започнеме кога веќе се јавиле проблемите. Откажувањето можеби е тешко, но придобивките од истото се многубројни.

  • Нашето срце и бели дробови функционираат подобро и ризикот од појава на заболувања кај нив се намалува
  • Физичката подготвеност и кондицијата се подобруваат
  • Ризикот од појава на бројни заболувања, меѓу кои е и ракот, се намалува значително
  • Позитивните ефекти од откажувањето се кумулативни, односно колку подолго сме непушачи, толку нашето здравје се подобрува

Прекумерната телесна тежина е се почест проблем

Храната никогаш во историјата на човештвото не била подостапна. Развојот на земјоделството и новите иновации во преработката на храната значат и поголемо, поуспешно и поефикасно производство. Во таквото масовно производство, сè помалку се става акцент на нутритивноста и состојките на храната. Квантитетот го надвладува квалитетот, а тоа е и очекувано бидејќи и светската популација расте, а со неа и потребата и потрошувачката од лесно достапна и евтина храна.

 

Луѓето со нивните секојдневни обврски имаат сè помалку време за подготовка на домашна храна. Готови јадења има на секој чекор и истите заштедуваат време и труд.

Сето ова доведува до подем на една здравствена состојба, чија брзина и зачестеност е навистина алармантна.

На глобално ниво, прекумерната тежина е феномен кој е во сериозен раст. Токму ваквиот лесен и брз пристап до преработена храна претставува значителен проблем, особено во комбинација со темпото кое го налага денешното општество.

Зошто доаѓа до гојазност, зошто ваквиот феномен е сè позастапен, кои се факторите кои влијаат врз него и што може да промениме во нашиот начин на живот за превенција на истиот, се темите кои ќе ги опфатиме во денешната статија.

 

Дебелината – сè почест здравствен проблем

 

Прекумерната тежина е дефинирана како состојба кога телото има абнормални, односно прекумерни резерви и наслаги од масти. BMI (Body mass index) е еден начин на кој лесно може да се провери нашата моментална состојба во поглед на телесната тежина. Секако, поради својата едноставност, ваквиот метод е доста општ и не секогаш целосно прецизен и објективен.

 

Во светски рамки, САД е на првото место како држава со најзастапена гојазност. Но, се проценува дека во периодот од 1975 па до денес, на глобално ниво, прекумерната тежина кај популацијата е за три пати позастапена. Таа исто така претставува најпревентабилна причина за предвремена смртност. Истата е поврзана и со бројни други заболувања, како што се: дијабет, кардиоваскуларни заболувања, мозочен удар и др.

Во 2016 година, повеќе од 1,9 милијарди возрасни луѓе (над 18 години) ширум светот, имале прекумерна тежина.

Загрижувачки е што ваквиот пораст е забележан и кај децата и тинејџерите. Едно истражување покажало дека гојазноста кај оваа група е зголема за 10 пати од 1975 година до денес. Во 2016 бројот на деца и тинејџери со прекумерна тежина бил 124 милиони, наспроти 11 милиони во 1975.

 

Што ја предизвикува ваквата состојба?

 

Главната, фундаментална причина поради која луѓето имаат вишок килограми, е дисбалансот помеѓу внесените и потрошените калории. Со други зборови, јадеме повеќе отколку што имаме потреба. Овој проблем е дополнително влошен кога е зачестена консумацијата на храна богата со масти и шеќери и кога не постои доволна физичка активност.

Ваквиот дисбаланс во нашата исхрана и физичка активност често е предизвикан и е под влијание од обврските, секојдневието, навиките и сл. Недоволното влијание и ангажирање на здравствениот систем во овој поглед, исто така може да се вброи како негативен фактор.

 

Причините за зголемената зачестеност на оваа здравствена состојба се комплексни и многубројни

 

Како наједноставно објаснување за оваа состојба, може да се смета зголемената достапност и пристап до високо-калорична храна која е често богата со масти и шеќери.

 

Процесираната храна, инаку богата и со додадени шеќери, сол или разни конзерванси, најчесто е и поевтина, полесна за транспорт и има подолг рок на траење. Тоа значи дека ваквата храна најчесто ја заменува поздравата храна која е базирана на здрави состојки.

Во некои држави, поевтина е „брзата храна“ отколку домашно подготвеното јадење. Тоа е и генералната тенденција.

 

Покрај храната, се смета дека нивото на физичка активност, во светски рамки, е значително намалено. Помалку време имаме за себе бидејќи повеќе време патуваме до работното место, повеќе време сме во седечка позиција и сл. Исто така, напредокот на технологијата има делумен придонес и до намалена физичка активност кај децата и тинејџерите.

Покрај овие две главни причини, се смета дека некои други здравствени состојби, како и генетиката може да имаат влијание врз телесната тежина.

 

Во поглед на генетиката, начинот на функционирање на метаболизмот, дистрибуцијата на масното ткиво, јадењето поради стрес и апетитот може да се наследни. Исто така, кај некого ефектот на гените е понагласен, додека кај некои луѓе едноставно тие немаат голема улога. Но, науката не може со сигурност да потврди дека генетиката е од пресудно значење кога станува збор за прекумерната тежина. Навиките на живеење сепак имаат поголемо и позначително влијание.

 

Последици по здравјето поради прекумерна тежина

 

Најчестите состојби кои се асоцираат и чиј ризик за појава се зголемува поради зголемената тежина се:

 

  • Кардиоваскуларните заболувања – главна причина за смртноста на светско ниво во 2012 година
  • Дијабет
  • Состојби на коските и зглобовите, пример остеоартритис
  • Одредени видови на канцер

 

Ризикот за овие заболувања расте пропорционално со зголемената телесна тежина. Кај децата, прекумерната тежина го зголемува ризикот за гојазност во подоцнежниот живот, како и за низа на други здравствени проблеми. Покрај тоа, кај децата кои имаат вишок килограми може да се јават моментални здравствени состојби како: проблеми со дишењето, зголемен ризик од скршеници, хипертензија, инсулинска резистентност и сл.


Што може да се направи за растот на гојазноста да се намали или целосно спречи?

Многу од државите во светот се борат со ваквиот тренд, но се смета дека ниедна не била успешна во намалување или спречување на растот. Главниот проблем лежи во тоа што ваквата состојба не се третира со некое лекарство. Промена треба да се направи во начинот на кој луѓето гледаат и ја користат храната како извор на енергија и нутриенти. Треба да се зголеми внесот на храна како овошјето и зеленчукот, а да дојде до помало производство и консумација на процесираната храна.

 

Во некои држави постојат специјални програми, дизајнирани со цел да ги променат навиките и односот кои го имаат луѓето со храната.

Потребна е поголема свесност, кампањи и промоција на здравата храна и бенефитите од истата. Ваквиот процес е бавен и долг, но создавањето поздрави навики не се случува преку ноќ.

 

Нашето подрачје и држава има огромен избор на свежа, здрава, достапна храна. Нашите пазари се богатство кое треба редовно да го искористуваме. Зеленчукот и овошјето треба да се секогаш присутни во нашиот дом и во нашите рецепти. Нема замена за домашно подготвените јадења, па затоа секогаш вреди да се одвои време за подготовка на истите.

Истото важи и за физичката активност. Неопходно е издвојување на време од денот кога ќе се посветиме на некакво вежбање, пешачење или било кој тип на раздвижување.

Прекумерната тежина треба да се сфати како сериозен проблем, кој има значителни последици по нашето здравје и како таков, треба да му се придаде соодветно значење и внимание.

Воспаление во мускулите по вежбање – најчести ЗАБЛУДИ и корисни СОВЕТИ

Во повеќе наврати и преку различни статии го имаме потенцирано позитивниот ефект што го има физичката активност врз нашето здравје. Редовната активност може да допринесе за целосна трансформација на нашето тело, да ја регулира нашата телесна тежина, да ги зајакне нашите коски и мускули, но и да делува позитивно на менталното здравје, расположение и самодоверба.

Никогаш не е доцна да се започне со вежбање. Но, секогаш треба да внимаваме на некои општи правила што ќе помогнат да имаме подобар и поефикасен тренинг.

За некои луѓе ваквата ефикасност најдобро се мери по воспалението, односно болките во мускулите што се очекуваат 1-2 дена по тренингот. Па затоа, во денешната статија, ќе погледнеме и објасниме зошто всушност доаѓа до таквото воспаление мускулите, кои се некои најчести заблуди околу него и на кои начини истото може да го намалиме.

 

Што претставува и зошто доаѓа до воспаление во мускулите по вежбање?

 

Воспалението во мускулите може да се јави кај секого, најчесто по практикувањето некоја нова физичка активност или поради активност со поголем интензитет. Тоа се јавува 1-2 дена (може да трае и од 3 до 5 дена) по вежбањето и е сосем нормален феномен. Истото може да се јави и кај лица кои редовно вежбаат, но внесуваат нови, поразлични вежби.

 

Се смета дека поради стресот односно напорот под кој се подложуваат мускулите при вежбањето, доаѓа до микроскопски оштетувања во мускулното ткиво. Токму ваквите оштетувања се верува дека се главната причина поради која чувствуваме болка во мускулите.

 

Бидејќи болката може да биде навистина интензивна, важно е истата да се разбере, бидејќи поседува потенцијал ги одбие или заплаши луѓето кои сакаат да започнат со редовна физичка активност. Ваквата болка во мускулите не треба да се помеша со било каков друг тип на болка кој може да се јави и при самото вежбање. Таквата акутна, моментална болка може да биде знак за повреда или неправилно правење на некоја вежба која става прекумерен притисок на нашите мускули или зглобови.

 

Најчести заблуди и митови поврзани со воспалението на мускули

 

1 . Воспалението во мускулите е поради акумулација на млечна киселина

Млечната киселина е  нормален продукт од одредени метаболички патишта во телото кои ни даваат енергија. Ваквите процеси постојано се одвиваат и не се поврзани со физичката активност. Таложењете, односно акумулација на млечна киселина во мускулите не е причина за воспалението и болката што ги чувствуваме. Како што веќе споменавме, тие се препишуваат на микроскопските оштетувања во мускулното ткиво што настануваат при вежбањето.

 

2 . Немаме воспаление, а тоа значи дека недоволно сме вежбале

Ако немаме сериозни болки во мускулите по тренингот, не значи дека истиот бил лош или недоволен. Во првите 1-3 дена нормално е да чувствувате некаква активираност во мускулите кои сте ги вежбале. Но, доколку по 3 дена се обидете да ја направите истата вежба и не можете поради замор и болка во мускулите, тоа значи дека сте претерале со вежбањето. Исто така, ваквите воспаленија и болки се доста различни и зависат од повеќе фактори кај луѓето. Тоа значи дека споредбата на воспаленија во мускулите по тренингот, не е објективен индикатор за ефективноста на тренингот.

 

 3 . Болката, односно оштетувањето на мускулното ткиво е лошо

 

Иако болката по тренингот доаѓа од ваквите оштетувања на мускулното ткиво, истата е неопходна за процесот на градење на ново, посилно мускулно ткиво. Кога ги оштетуваме мускулите со вежбање, истите се репарираат, односно обновуваат, а со самото тоа стануваат поголеми и посилни. Секако, по интензивен тренинг неопходно е време за одмор, бидејќи се смета дека токму тогаш (особено при спиењето) мускулното ткиво најмногу се обновува.

 

 4 . Воспаленијата се јавуваат само кај луѓето кои се помалку физички активни

 

Редовното вежбање и зајакнување на мускулите може да допринесе кон намалено чувство на болка и воспаленост по тренингот. Затоа и најчесто се препорачува внесување на разновидност во вежбите и нивниот интензитет. Но, постои и генетски фактор за тоа колку сме подложни кон воспаление и болки во мускулите по физичката активност. Според одредени научници, луѓето може да се поделат во 3 категории во зависност од нивната реакција по тренингот. Постојат луѓе што сосем малку реагираат, луѓе што  имаат умерена реакција и луѓе кои навистина имаат изразена реакција и болка во мускулите. Ваквиот фактор секако не може да се контролира или промени, па затоа повторно нагласуваме дека воспалението не е индикатор за успешноста на тренингот.

 

Што може да направиме за да го намалиме воспалението во мускулите?

 

И покрај тоа што ваквите воспаленија и болки во мускули се очекуван и нормален феномен, не секогаш може да се посакувани од луѓето кои вежбаат. Тие може да направат одбивност кај луѓето почетници, но исто така може да го отежнат секојдневното функционирање. Целта на тренингот не е да ги отежни наредните денови. Нормалното извршување на обврските мора да продолжи непречено и по тренингот. Покрај тоа, постојано прекумерно воспаление може да ги направи позатегнати мускулите, односно долгорочно да доведе до намален распон на движењата.

 

Затоа, постојат одредени совети и начини на кои ваквото воспаление може да се намали.

 

1 . Избегнување на воспалението не значи и лош тренинг – вежбањето со повисок интензитет и вложувањето на максимален труд може да се изведе, без притоа да дојде до преоптеретување. Треба да целиме кон разумен, прогресивен интензитет на вежбање. Ваквите постепени зголемувања на тежината на вежбите се поефикасни, но и поздрави и поудобни за луѓето кои ги практикуваат. Важно е да ја процениме нашата физичката подготвеност уште на самиот старт и да започнеме од нивото на кое реално сме.

 

2 . Масажа – доколку дојде до воспаление, добра масажа може навистина да ги намали ефектите од тренингот. Масажите ја подобруваат циркулацијата околу местото кое е воспалено и може да помогнат полесно и побрзо мускулното ткиво да се обнови.

 

3 . Ладни облоги или ладен туш – на овој начин се намалува циркулацијата и на тој начин доаѓа и до помало воспаление. Се смета дека најдобро е ладна облога по тренингот, за помало воспаление наредниот ден. Исто така, ова може да помогне и при евентуални повреди за време на вежбањето.

 

4 . Спиење и одмор – за време на спиењето мускулното ткиво најмногу се обновува и репарира. Неопходно е доволно да спиеме по добар тренинг, бидејќи на тој начин и резултатите од тренигнот ќе бидат најдобри. Дадете си време меѓу тренинзите, слушајте го телото и не вежбајте прекумерно, бидејќи истото може да има спротивен ефект на физичкиот напредок.

 

5 . Зголемен внес на протеини и вода – протеините се градбени единки на мускулното ткиво и се потребни при неговото обновување. Тие се константно потребни во нашиот организам, но зголемен внес на протеини по тренингот може да го намали воспалението и да допринесе кон подобро создавање на ново мускулно ткиво. Водата исто така може да ги намали симптомите на воспаление и да го подобри тренингот.

ПРОТЕЗИ – Што се, како функционираат, кому и зошто се потребни? + Корисни совети за справување со болките

Огромен дел од популацијата ги исполнува условите за носење фиксни протези на забите. Сепак, не секој се одлучува да ги носи овие помагала, поради најразлични причини.

Имајќи ги предвид најчестите дилеми во врска со носењето протези, како и најчестите проблеми што се јавуваат при третманот, во продолжение ќе ги разгледаме најважните апсекти поврзани со протезите, со надеж дека ќе ја олесниме одлуката дали ви се потребни протези, но и дека ќе ви дадеме нови корисни информации околу текот на правилниот третман.

Ќе се обидеме да дадеме одговори на следните прашања:
Што всушност претставуваат протезите? Какви типови постојат? Кому и зошто се потребни? Колку време треба да се носат?

На крајот, совети за правилно одржување и третирање на болките што можат да се јават особено во првите денови по поставувањето на протезите.

 

[Поврзано: ПРИРОДНИ НАЧИНИ за побелување на ЗАБИТЕ]

Што се протезите и на кој начин функционираат?

 

Протезите се најкористените дентални алатки или средства што помагаат за корегирање на проблемите со забите, како искривени заби и заби што недостасуваат или излегуваат од ,,редот” на вилицата. Најпросто кажано, составени се од брикети залепени за самите заби и жица што е поставена на нив, задолжена за притисокот.

 

Фиксниот ортодонтски апарат овозможува движење на виличната коска, а не само на кружниот, ,,надворешен” дел на забот. Забите може да ги движи во различни правци одеднаш и да третира повеќе заби во исто време. Честопати се користат и различни други елементи, како ластичиња на пример, заради менување на насоката на притисокот.

 

Во суштина, успехот на протезите се должи на т.н. процес на премоделирање на виличната коска.

 

Протезата извршува константен притисок на забите и ги прави разлабавени сè до коренот, оневозможувајќи го протокот на крв до ткивата што ги држат забите. Немајќи крв, односно хранливи материи и кислород, споменатите ткива полека почнуваат да изумираат. Иако звучи страшно, тоа е и намерата на лекарите. Зошто?

 

Споменатиот процес поттикнува имуна реакција на организмот, што резултира со испраќање на специјализирани коскени клетки наречени остеобласти на местата каде што изумираат споменатите ткива.

 

Остeобластите го намалуваат притисокот и ја враќаат циркулацијата на крвта. Ова го остваруваат преку ,,копање” или растворање на дел од калциумот од виличната коска.

 

Иако изгледа како екстремно решение за проблемот, резултатот е соодветен простор во виличната коска за трајно сместување на проблематичните заби на вистинската позиција, а во исто време пополнување со коскено ткиво на празнината каде што претходно неправилно бил сместен забот.

 

Коските имаат уникатна особина да зајакнуваат на потребните места и генерално да зајакнуваат под притисок, на сличен начин како што зајакнуваат и мускулите со постојан ,,тренинг”.

 

[Поврзано: Покачен шеќер и орално здравје – важни поенти!]

 

Разлики помеѓу фиксните и мобилните протези

 

Денешните протези присутни на пазарот се далеку покомфортни и помалку болни од тие во минатото. Имаат помал обем, помалку брикети, различни бои, па и помалку се забележуваат.

 

Сепак, ортодонтите сè уште ги препорачуваат класичните фиксни метални протези, пред порцеланските фиксни на пример, кои можеби имаат визуелни предности, но чинат повеќе, полесно фаќаат флеи и треба да се носат подолг период, но и пред мобилните и останатите типови протези.

 

Мобилните протези се прават од комбинација на метална жица и акрилат. Најчесто се наменети за деца и за разлика од фиксните, не стојат 24 часа, туку можат да се вадат (иако треба да се носат најдолг можен период од денот). Иако имаа свои предности, како: невидливи се, можат да се вадат за јадење и за посоодветно чистење на забите, поефтини се и полесни за користење; сепак тие се непогодни за децата со посериозни ортодонтски проблеми и за возрасните лица.


Постојат и:

 

  • лингвални (скриени) фиксни протези – исти како традиционалните, само се поставени од внатрешноста на забите и ги прават невидливи за другите, сепак тешко се чистат и се поскапи и понепријатни за носење. Овие протези не се соодветни за сите!

–          Invisalign систем (невидливи порамнувачи) – протези што се состојат од серија рачно изработени проѕирни пластични штитници. Порамнувачите се вадат и треба да се заменуваат на секои две недели за да ги задржите вашите заби да се движат во вистинската насока. Invisalign се речиси невидливи. Можете да јадете и да пиете без ограничување. Invisalign се препорачливи само за возрасни и за тинејџери. Тие се поскапи и третманот со нив трае подолго. Друг недостаток е лесното губење, а замената е скапа.

 

Кому и зошто се потребни протезите?

 

Во идеални услови, забите на човекот се подредени во строг редослед, без отстапувања. За жал, огромен дел од популацијата има отстапувања, односно помалку или повеќе искривени заби.

 

Важно е да се каже дека ваквите проблеми воопшто не се само од естетска или козметичка природа. Искривените и забите што преклопуваат со другите, можат значително да го отежнат чистењето на усната празнина, правејќи ги кариесот, заболувањата на непцата, па дури и губењето на забите многу поверојатни.

 

[Поврзано: ГИНГВИТИС или воспаление на непцата – причини и последици! ]

 

Неправилната позиционираност на забите при затворањето на вилиците, создава проблеми со правилното џвакање, но и со голтањето. Дополнително, лошата подреденост на забите во вилицата има потенцијал да поттикне лош изговор на одредени звуци и да предизвика дополнителен стрес на мускулите задолжени за џвакање, создавајќи болки на лицето. Ова е особено важно во периодот на детството, период во кој се развиваат ваквите вештини.

 

На крајот, неправилните заби влијаат лошо и на самодовербата. За огромен дел од луѓето, убавата насмевка е најважниот резултат што го очекуваат од третманот со протезите.

 


Кој период од животот е најдобар за поставување протези?

 

Иако детството е идеален период за поставување на протезите (околу 13-тата година, по комплетирањето на процесот на создавање трајни заби), сепак во последно време сè повеќе млади, па и повозрасни луѓе имаат одлични резултати од третманите.

 

Според статиските од САД, земјата што води најпедантни статиски од повеќе различни обласни, просечниот корисник на ортодонтските услуги има околу 18 години. Протезите не се препорачуваат за лица над 40 години (но, ако имаат здрави заби и не им недостасуваат повеќе заби, тогаш не е проблем и повозрасните  лица да носат протези) заради поспорото движење на забите и потенцијални различни проблеми. Пред поставувањето на протезите, потребно е сите заби да бидат во идеално здрава состојба.

 

Ако размислувате да ставите протези, без разлика дали заради естетски или практични, здравствени причини, како коригирање на загризот и голтањето и подобра хигиена, треба да имате на ум неколку важни работи:

 

  • Коските на возрасните запираат со растење, па одредени позначајни структурни промени не можат да се остварат без соодветен хируршки третман.
  • Целиот третман со протезите може да трае значително повеќе кај возрасните, во споредба со децата. Иако должината зависи и од индивидуалните карактеристики на човекот, сепак третманот за возрасните лица вообичаено трае повеќе, во просек околу 2 години.
  • Ако се одлучите за ортодонстки третман, веројатно ќе треба почесто да посетувате и општ стоматолог, за да превенирате губење на коскено ткиво, што би резултирало со заболувања на непцата.

 


Причини за лоша поставеност на забите

 

Причините се повеќестрани. Аномалиите од овој тип најчесто настануваат како резултат на генетскиот фактор (тесни вилици од едниот родител, а широки заби од другиот), понатаму причината може да е некаква лоша навика, како цицање на прст, цицање цуцла, лошо голтање, грицкање нокти, стискање на јазикот и други лоши навики што ги имаат децата.

 

[Поврзано: 4 причини зошто грицкањето нокти е опасно]

 

Во поретки случаи, причина за аномалиите со поставеноста на забите се и одредени синдроми.

 

Според експертите од областа, најдобриот период за првиот преглед кај ортодонт е околу 8 години, односно по првото излегување на вторите забчиња.

 

 

Што е потребно пред поставувањето на протезата?

Пред да ја ставите протезата, како што рековме потребно е сите заби да бидат здрави. Дополнително, ортодонтот ќе ви направи панорамска рентгентска снимка и детална анализа на забите, вилицата и усната празнина во целина. Кај некои, можно е и носење на сепаратори и други помагала недела или две пред самото поставување на протезата.

Можно е да биде потребно и вадење на одредени проблематични заби, а во екстремни случаи и одредена хируршка интервенција за репозиција на вилицата.

 

 

Што по поставувањето на протезата?

 

Секој има различно, индивидуално искуство со протезите, но генерално искуствата на ортодонтите можат да ни дадат идеја во врска со тоа што можеме да очекуваме во различните степени од третманот.

 

Самото поставување на протезите не е воопшто болно и не трае повеќе од еден час. Единствено непријатно може да ви биде тоа што ќе чувствувате дека имате доста голем метален објект во усната празнина, чувство кое исчезнува со навикнувањето.

 

Сепак, само неколку часови по поставувањето, ефектот на притисокот што го создаваат протезите почнува да се чувствува, односно се јавуваат помали или нешто позначајни болки. Како и да е, треба да имате предвид дека болките не треба да бидат остри и значителни, туку лесно да се решаваат со аналгетик.

 

Проблеми што можат да се очекуваат во првата недела:

 

  • Болни непца
  • Гребаници и афти на образите, односно каде што брикетите се тријат со ткивото од образот
  • Евентуални повреди на јазикот, поради немањето навика за протези
  • Слаби болки во забите, но позначителни кога се џвака поцврста храна

 

По поминувањето на околу 10 денови, болките треба значително, ако не и целосно да се повлечат! Доколку тоа не е случај, задолжително контактирајте го вашиот ортодонт кој ве следи.

По секој од неопходните прегледи на ортодонтот (на околу 6 до 8 недели):

 

  • Непријатно чувство слично по првото искуство по поставувањето, но најчесто помалку болно

 

Корисни совети за справување со непријатностите и болките поради протезите

 

  1. Исхрана базирана на потечна храна, со строго избегнување на јатки, пуканки, леплива и прецврста храна, алкохол и гуми за џвакање, дури и по првата недела. По првата недела веројатно ќе се вратите на најнормалната исхрана, но важно е секогаш да внесувате помали залаци и внимателно да соџвакувате.
    Храна што највеќе се препорачува: супи, чорби (со или без надробен леб), овесна каша, банани и друго меко овошје, путер од кикирики, тестенини, компир итн.
  2. Пиење на ладни пијалоци, вода, јадење сладолед, пиење јогурт, кисело млеко и слично.
  3. Хигиената е од особена важност: Оралната хигиена е потешка со протезите. Треба да обрнете повеќе внимание на  забите, непцата, протезите и жиците. Ако сте развиле некое орално заболување, тоа само ќе ви го пролонгира периодот на носење протези. Ако сте со сериозни проблеми, како што е заболување на непцата, ортодонтот можеби ќе треба да ги отстрани протезите, за вашите заби и непца да заздрават и да можете соодветно да продолжите повторно со протезите.

Набавете си четка за заби направена специјално за протези, конец со кој ќе може да маневрирате околу жиците и забите за да ги убие бактериите во празните места меѓу протезите. Ова сигурно ќе биде од помош, но мора постојано да четкате, чистите со конец и да завршите со добро миење на устата.

  1. Користете дентален восок – обликувајте мало парченце восок и поставете го на брикетот. Тоа ќе го спречи триењето на афтите со металот и значително ќе ви ја олесни болката.
  2. Избегнувајте топла вода при четкањето на забите.
  3. Користете облоги со мраз на болните, воспалени места и јадете ладна храна, но никогаш немојте да гризате мраз.
  4. Плакнете ја устата со солена вода.

На крајот, ако не можете да ја издржите непријатната и константна болка, напијте се аналгетик. Треба да знаете дека болките се привремени и дека на усната празнина и требаат околу 10 дена целосно да се навикне на протезата. По минувањето на тој период не би требало да чувствувате никакви болки.

Колку долго треба да се носат протезите?

 

Времето потребно да се носат протезите варира од човек до човек. Зависи од:

 

  • Тежината на ортодонтската аномалија.
  • Просторот во усната празнина.
  • Растојанието што треба да го поминат различните неправилно поставени заби.
  • Здравјтето на забите непцата и поддржувачките ткива на забите.
  • Редовноста на прегледите и почитувањето на препораките од ортодонтот.

 

Вообичаено, протезите се носат од 1 до 3 години. По вадењето, поголемиот дел од пациентите потребно е постојано да носат т.н. ретејнер (позиционер) уште најмалку 6 месеци. Потоа, позиционерот треба да се носи само при спиењето (веројатно со години).

 

Ако во меѓувреме се изникнати и умниците (особено неправилно), веројатно ќе биде потребно и нивно вадење, заради превенирање на понатамошно искривување на забите.

 

X